۱۳:۵۳ (پنج شنبه ۲۱ تیر ۱۳۸۶) اخبار مرتبط » آژانس بین المللی انرژی از کمبود بنزین ابراز نگرانی کرد » گفت و گو با مدیر مطالعات اقتصادی «آی.یی.ای» در باره بازار نفت » سازمان مدافع مصرف کنندگان و پیش بینی تنش در بازار نفت » درخواست دوباره از اوپک برای افزایش تولید نفت نسخه چاپی

کلود ماندیل، مدیر اجرایی آژانس بین المللی انرژی (آی.یی.ای) در گفت و گو با روزنامه فرانسوی «لو موند» به تشریح بازار نفت پرداخت و گفت: اوپک باید به سرعت تولید خود را افزایش دهد زیرا قیمت نفت به سطح نگران کننده ای رسیده است.

لوموند: قیمت نفت به حدود بشکه ای 76 دلار یعنی تقریبا به اوج قیمت ها در تابستان گذشته رسیده است، مقصر کیست؟
کلود ماندیل: مجموعه ای از عوامل موجب بروز این وضع شده اند. همه مسئول هستند. از ده سال قبل به میزان کافی در زمینه های اکتشاف، تولید و پالایش سرمایه گذاری نشده است. ظرفیت های مازاد تولید نیز کمتر از دو میلیون بشکه در روز است. کدام صنعت می تواند با چنین حاشیه های امنیتی محدودی کار کند؟
به این عوامل، باید نگرانی های بسیار بزرگ و دائمی در خاورمیانه، روسیه، نیجریه و ونزوئلا را نیز افزود. همچنین خطر وزش طوفان ها در خلیج مکزیک نیز وجود دارد. این در حالی است که تاسیسات نفتی این منطقه هنوز از پس از عبور طوفان های مخرب سال 2005 به وضعیت عادی خود بازنگشته اند.
این تصور در بازارها وجود دارد که ظرفیت های مازاد تولید برای رویارویی با این بحران کافی نیست.

لوموند: شرکت های نفتی می گویند سرمایه گذاری های خود را از سر گرفته اند...
ماندیل: بله اما سرمایه گذاری ها روز به روز، به دلیل افزایش قیمت مواد اولیه و خدمات نفتی، برای آنها پرهزینه تر می شود به طوری که 80 درصد از افزایش سرمایه گذاری ها برای جبران این گرانی هزینه می شود و فقط 20 درصد برای تامین افزایش ظرفیت های مازاد تولید به کار می رود.

لوموند: سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) از افزایش تولید خودداری می کند و معتقد است که بازار به خوبی تامین می شود. آیا این موضوع، دلیل اصلی افزایش قیمت نفت نیست؟
ماندیل: اوپک از وضع موجود به خوبی آگاه است و می داند که بازار به طور مناسب تامین نمی شود. اوپک باید خیلی سریع تولید خود را افزایش دهد. البته این امکان وجود دارد که تولید خود را ظرف ماه های آینده بی سر و صدا افزایش دهد.
زیاد بودن کنونی میزان نفت خام در بازار «گول زنک» و موضوعی گذرا و فصلی است. پالایشگاه ها باید با تمام ظرفیت خود کار کنند تا هم پاسخگوی تقاضای بنزین در این تابستان و هم افزایش شدید تقاضای سوخت های خانگی در سه ماهه سوم و چهارم سال باشند؛ به همین دلیل این خطر وجود دارد که میزان ذخایر نفت خام برای این کار کافی نباشد.
وضعیت قیمت نفت نگران کننده است اما به نظر من بهترین راه برای کاهش دادن قیمت ها، بهبود کارآیی انرژی به ویژه در بخش حمل و نقل است.

هشتاد درصد سرمایه گذاری های شرکت های نفتی فقط صرف جبران افزایش قیمت مواد اولیه و خدمات نفتی می شود.

لوموند: کشورهای ثروتمند به خوبی توانسته اند با افزایش قیمت نفت کنار بیایند...
ماندیل: اعضای اوپک می توانند این پرسش را مطرح کنند که چرا در شرایطی که افزایش بهای نفت تاثیری چشمگیر بر میزان مصرف نداشته است، شما نگران هستید؟
در کشورهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (او.یی.سی.دی)، انرژی بخش بسیار کوچکی از هزینه های خانواده ها را تشکیل می دهد اما در کشورهای کم توسعه یافته تاثیر این افزایش قیمت فاجعه آمیز است.

لوموند: در دست گرفتن بازار توسط تولید کننده ها را چگونه تحلیل می کنید؟
ماندیل: کشورهای مصرف کننده تا حد بسیاری در به وجود آمدن این وضعیت مسئول هستند. مصرف کننده ها نمی خواهند خود را وارد سیاست افزایش کارایی انرژی کنند هر چند که این سیاست برای آنها کم هزینه تر است.
سیاست افزایش کارایی انرژی، یک اولویت است و برای در پیش گرفتن این سیاست، باید تدابیر سختگیرانه ای در بخش حمل و نقل اندیشید از جمله تعیین مالیات های سنگین برای خودروهای پر مصرف، کاهش تعداد خودروهای دو دیفرانسیل و نیز به کارگیری محدودیت ها در سرعت خودروها.

سوخت های گیاهی هرگز نخواهند توانست بیش از ده درصد مصرف جهان را تامین کنند. پس جای هیچ نگرانی برای اوپک نیست.

لوموند: اوپک از اظهارات کشورهای مصرف کننده در جهت کاهش وابستگی به نفت و نیز همکاری آمریکا و برزیل در زمینه سوخت های گیاهی ابراز نگرانی کرده است. آیا این نگرانی ها پایه و اساسی دارند؟
ماندیل: برخی از صحبت های جرج بوش، رئیس جمهوری آمریکا برای اوپک بسیار نگران کننده بوده است اما جای هیچ ترسی برای آنها نیست زیرا میزان تقاضای نفت متعارف ظرف چند سال آینده افزایش خواهد یافت و با توجه به کاهش تولید کشورهای غیر عضو اوپک (روسیه، انگلستان، نروژ...)، سهم اوپک در بازار جهانی تا سال 2050 به شدت افزایش خواهد یافت.
اوپک می داند که جانشینی سوخت های گیاهی به جای نفت امکان پذیر نیست. سوخت های گیاهی هرگز نخواهند توانست بیش از ده درصد مصرف جهان را تامین کنند. پس جای هیچ نگرانی برای اوپک وجود ندارد.                                                        

لوموند: درباره کاهش سریع تولید نفت چه نظری دارید؟
کلود ماندیل: من تحلیل ها در مورد تئوری اوج نفت و مبنا و پایه این تئوری را که می گوید دیگر میدان بزرگی کشف نخواهد شد، قبول ندارم. زیرا ذخایر نفت در کشورهایی هستند که شرکت های ملی نفت آنها انحصار را در دست دارند. چرا انتظار دارید که برای مثال، شرکت سعودی آرامکو اکتشاف و تولید نفت را متوقف سازد.
ذخایر بسیار زیادی هنوز وجود دارد اما در مناطقی قرار دارند که به روی سرمایه گذاری های غربی بسته شده اند، مانند خاورمیانه. بخش دیگری از ذخایر نیز در مناطقی هستند که به روی سرمایه گذارها چندان باز نیستند و روز به روز هم بسته تر می شوند مانند روسیه و ونزوئلا.
البته این موضوع هم درست است که برخی مناطق اکتشاف نفت، مناطقی دشوار برای اکتشاف هستند مانند منابعی که در اعماق آب های دریای شمال قرار گرفته اند.

شرکت های بزرگ مثل اکسون، شل، بی.پی و توتال مشکلی جدی دارند و آن این که مناطقی که می توانند در آن فعالیت داشته باشند کمتر و کمتر می شود.
مشکل اساسی برای تامین امنیت عرضه این است که تعداد کشورهای تولید کننده که دنیا به آنها وابسته است، روز به روز کمتر می شود.
همچنین اگر شرکت ها نتوانند به دلایل گوناگون، مثلا جنگ عراق و یا موانع سیاسی و اداری در ایران سرمایه گذاری کنند، مشکلات بسیار بزرگی پیش رو خواهیم داشت.