مشاور معاون وزیر نفت و مدیر سامانه کارت هوشمند سوخت درباره مزایای اجرایی شدن سهمیهبندی بنزین و تاثیر آن روی کاهش قاچاق سوخت در گفتو گو با شانا گفت: اجرای طرح کارت هوشمند سوخت باعث ایجاد سامانههای مکانیزه و بانکهای اطلاعاتی شده است که این امر مدیریت توزیع، مدیریت فروش را در بر دارد.
عبدالرضا امینی درباره دیگر مزایای این طرح افزود:افزایش مرحلهای و پلکانی قیمت فراوردهها، عرضه فراورده با قیمت تمام شده، ایجاد ساز و کارهایی در عرضه فراورده در مناطق مرزی با قیمت مشابه کشورهای همجوار(نظام قیمتگذاری) و هرگونه اعمال سیاستهای انعطافی و منطقهای برای توزیع فراودههای نفتی بهعنوان راهحلهای جلوگیری از قاچاق سوخت به کشورهای همسایه، از مواردی است که میتوان به عنوان مزیتهای اجرای سامانه هوشمند سوخت نام برد.
یارانه بنزین بار سنگینی بر دوش دولت گذاشته است؛ سال 85، دولت برای چهار فراورده اصلی و گاز مایع، 31 میلیارد و 724 دلار یارانه پرداخت کرد. از طرف دیگر قیمت پایین این محصول در ایران سبب میشود تا قاچاق آن به کشورهای دیگر سود زیادی داشته باشد.
امروز بنزین ایران در حالی هر لیتر یکصد تومان به فروش میرسد که ترکیه همین بنزین را یک هزار و 767 تومان، ایتالیا یک هزار و 466 تومان، استرالیا 874 تومان و امارات 347 تومان به فروش میرسانند. جالب اینجاست که از سال 75 قیمت بنزین در ایران افزایش 50 درصدی داشته است(از 50 تومان به 100 تومان) و دیگر این که قیمت بنزین وارداتی ایران در همین دوره زمانی از 75 تومان به 400 تومان رسیده است.
لزوم سهمیهبندی بنزین برای جلوگیری از قاچاق آن زمانی بیشتر احساس شد که حضور نیروهای ائتلاف در مرز غربی ایران باعث شده بود بنزین به میزان کافی در عراق تولید نشود و قاچاقچیان سوخت به غیر از افغانستان بازار دیگری پیدا کنند.
اینجا بود که کارت هوشمند سوخت چون آینه، عملکرد پایگاههای سوخترسانی کشور را شفاف به مسئولان نشان داد. حالا دیگر کسی نمیتوانست یا خیلی سختتر میتوانست میزان زیادی سوخت را از شبکه توزیع خارج و با ترفندهای بسیار به کشورهای همسایه بفرستد.
البته تا پیش از ارائه نفتگاز با کارت هوشمند، میزان قاچاق این نوع سوخت بیشتر از بقیه بود. اما نباید فراموش کرد که بنزین نیز به دلیل تفاوت محسوسی که بین قیمت داخلی و بینالمللی این محصول وجود دارد، لقمه خوبی برای قاچاق محسوب میشود.
اینکه چگونه واردات و مصرف سوخت در مدت زمان سپری شده از سال 1386 کم شده، به اثرات روانی طرح، اهمیت دادن به مقوله صرفهجویی از سوی مردم و شفافسازی میزان مصرف با بهرهگیری از کارت هوشمند سوخت مربوط میشود. در واقع الزام مردم به ارائه کارت هوشمند سوخت به هنگام مراجعه به مراکز عرضه، محدودیتهایی را در استفاده خارج از چارچوب کارت هوشمند سوخت بهوجود آورده و این مسئله بر میزان مصرف و قاچاق بنزین اثرگذار است.
بدین ترتیب، اجرای دقیقتر طرح کارت هوشمند سوخت و پس از آن، سهمیهبندی مصرف توانست زمینه را برای کاهش مصرف بیرویه سوخت و بهویژه بنزین در کشور فراهم سازد. بهطوریکه خودبهخود جلوی قاچاق سوخت به کشوری همچون پاکستان یا ترکیه که به ترتیب قیمت بنزین در آنها 6 و 10 برابر این بود، گرفته شد.
البته باید به این مسئله توجه کافی صورت گیرد که استفاده از روشهایی مانند کارت هوشمند سوخت تنها اقداماتی تکمیلی برای جلوگیری از قاچاق فرآوردههای نفتی و کاهش مصرف آنهاست و بهطور قطع تا زمانی که تفاوت قیمت عرضه داخل و بینالمللی این محصولات در سطح بالایی قرار داشته باشد، شرایط محیطی برای شکلگیری معضل قاچاق فرآوردههای نفتی فراهم است.
نباید این نکته را نیز فراموش کرد که هرچند شرکت پخش فراوردههای نفتی و نیروهای امنیتی کارهای موثری برای کاهش قاچاق سوخت انجام دادهاند، اما تا زمانی که این تجارت اینگونه پرسود است و مرزنشینان هم شغل دیگری جز این کار ندارند، نمیتوان به پایان یافتن کامل این روند قاچاق سوخت امیدوار بود.
با این همه، آمارها نشان میدهد کارت هوشمند سوخت با آمدن و اجرایی شدنش به میزان زیادی از قاچاق این محصول کاسته است. امری که استمرار آن به همراه همکاری دیگر نهادهای انتظامی و امنیتی میتواند نوید آیندهای روشنتر در کاهش میزان قاچاق را به همراه داشته باشد.