اواخر خرداد، وقتی که سهمیه ماهانه خودروها بار دیگر 100 لیتر تعیین میشد، خیلیها پیشبینی میکردند مجلس نسبت به این میزان سهمیه اظهار نگرانی کند؛ چون پیش از آن نیز نمایندگان از لزوم کاهش سهمیهها و ارائه یارانه تنها به آن 45 میلیون لیتر بنزین تولید داخل گفته بودند.
در یکی از آخرین اظهار نظرهای نمایندگان، سیدعلی ادیانیراد عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با اشاره به کاهش حتمی میزان سهمیه بندی بنزین در نیمه دوم امسال از احتمال کاهش سهمیه کارتهای سوخت گفته و مانند دکتر کاتوزیان 40 لیتر بنزین سخن به میان آورده است.
از نظر این عضو کمیسیون انرژی مجلس، از آنجایی که بنزین مورد نیاز کشور امروز حدود 65 میلیون لیتر در روز است و میزان تولید داخل ما 45 میلیون لیتر بهطبع نمیتوانیم برای 18 تا 20 میلیون لیتر مصرف روزانهمان بحث سهمیهبندی را پیش بکشیم و در عمل همین حدود کسری بنزین داریم.
به گفته ادیانیراد، با توجه به تعداد وسایل نقلیه در کشور میبایست بهطور متوسط ماهیانه 70 تا 80 لیتر بنزین توزیع میشد، ولی هنگامی که دولت برای 6 ماهه اول سال میزان ماهیانه 100 لیتر بنزین را مشخص کرد، حدود 35 لیتر در هر ماه به هر خودرو اضافه تحویل داده شد. بنابراین با توجه به اینکه این میزان در 6 ماهه دوم از 75 لیتر کم شده و میران سهمیه هر کارت سوخت حدود 40 تا 45 لیتر میشود.
البته این عضو کمیسیون انرژی مجلس در ادامه به تبعات منفی چنین تصمیمی هم اشاره میکند، اما باید دانست اصلاح اموری همچون الگوی مصرف، امری نیست که در کوتاه مدت بتوان آن را روبهراه کرد. نباید فراموش کرد که ساماندهی کالای استراتژیکی همچون بنزین اقدامی فرادولتی و غیرسیاسی و تخصصی میطلبد. در اینکه ایران کشوری پرمصرف است شکی نیست، اما اصلاح این نوع فرهنگ مصرف هم کار سادهای نیست که بتوان با ارائه لوایح و طرحهای متعدد آن را به سرعت عملی کرد.
بنابراین باید به فکر گامهای کوچک و مثبت باشیم. گامهایی همچون سهمیهبندی، ساخت پالایشگاههای جدید و توسعه پالایشگاههای حال حاضر. این کارها هرچند در نگاه اول ممکن است در مقابل اصلاح الگوی مصرف چندان بزرگ به نظر نرسند، اما بهحتم پیشزمینه رسیدن به فرهنگی جدیدند که آرامآرام در حال پیشروی به سمت اصلاح است. برای مثال براحتی نمیتوان از کنار 8.5 میلیارد دلار صرفهجویی ارزی طی 22 ماه سهمیهبندی بنزین چشمپوشی کرد و نمیتوان از توجه خودروداران نسبت به مدیریت سوختشان بیتفاوت بود.
البته اجرای هرکدام از این پیشزمینههایی زمان بسیاری میبرد و در این میان انتظاری که از نمایندگان مجلس میرود همکاری و صبوری در این عرصه است. امری که ناصر سودانی عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز به آن اشاره میکند.
به گفته سودانی مجلس و کمیسیون انرژی آمادگی کامل برای کمک به دولت برای تامین و توزیع مناسب بنزین یارنهای دارند و بهطور قطع مشکلات این حوزه با تعامل دو طرف برطرف میشود.
سودانی ادامه میدهد: موضوع بنزین و شیوههای تولید و توزیع آن امری احساسی نیست و باید با تعامل و همکاری مشکلات این حوزه که مردم به صورت مستقیم با آن روبرو هستند بر طرف شود.
کسی در اینکه اصلاح الگوی مصرف وظیفهای ملی برای تکتک مسئولان و مردم است شک ندارد، ولی غفلت از این نکته که شتابزدگی میتواند مسئولان را از هدف اصلیشان دور کند نیز میتواند صحیح باشد. این مشکل فرادولتی و فرهنگی را باید با حوصله مدیریت کرد و علیرغم بهوجود آمدن مشکلات قانونیای که سهمیه 100 لیتری در آینده بهوجود میآورد، باید گوشه چشمی هم به مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کاهش ناگهانی سهمیهها داشت.
این میان، کندروی نیز نمیتواند درست باشد؛ چون اگر قرار بر حذف سهمیهها تا سال 1391 از سبد حمایتی دولت باشد، پس نمیتوان تمام این شکها را به آن سال انتقال داد. ما فقط زمانی می توانیم در مسیر صحیح اصلاح الگوی مصرف گام بر داریم که از همین امروز پلهپله و به تدریج پیش برویم و با پذیرش واقعیت ها به ارائه راهکار عملی بپردازیم نه اینکه یکسره و در فضای سربسته کارشناسی خود را غرق کنیم و چشم بر واقعیت ها بسته و حکم صادر کنیم.
در چنین شرایطی درک متقابل دولت و مجلس از بایدهای برنامه ای بسیار ضروری است چراکه ظرف تصمیم گیری و اجرای آن به یک میزان به دولت و مجلس وابسته است و بر همین اساس تقویت روحیه همکاری و هماهنگی بین دستگاه های مسئول برای رفع مشکل بنزین بیش از پیش نمایان است.