دومین دارنده ذخایر گاز دنیا، این روزها در حالی حدود 510 میلیون متر مکعب گاز در بخشهای مختلف میسوزاند که کشورهای پیشرفته مانند آمریکا با وجود منابع گازی کمتر از ما، در هفته بیش از دو هزار و 600 میلیارد فوت مکعب گاز به مخازن ذخیرهسازی طبیعی و مصنوعی خود میافزایند.
وقتی مشتری مناسبی برای گاز نباشد، تولیدکنندگان عمده گاز جهان به ذخیرهسازی یا حتی خرید آن رو میآورند! آنها از کاهش قیمت گاز در فصول گرم سال و فواید ذخیرهسازی گاز بهره بهینه میبرند، زیرا ذخیرهسازی گاز، تضمینی برای تامین این سوخت حیاتی در روزهای اوج مصرف است.
در کشورهای پیشرفته و ثروتمند، گاز طبیعی آنقدر ارزشمند است که برخی از آنها 12 تا 13 درصد تولید گاز خود را در فصلهای گرم ذخیره میکنند تا زمستانها چرخ زندگی و صنعت کشور بیحرکت و منجمد نماند.
ضرورت ذخیره سازی سالانه 18 میلیارد متر مکعب گاز
شاید گاز ارزانترین سوخت ایران باشد. این هم خوب است و هم بد؛ چون آنقدر از وفور این نعمت مطمئن هستیم که تنها به مصرفش فکر میکنیم و چنان مست مصرفیم که ما را کاری با ذخیرهسازی این طلای بیرنگ نیست. اما باید توجه کرد؛ هماکنون با افزایش واردات گاز در کشور و کاهش محسوس مصرف آن در فصلهای گرم سال در تمام بخشها، فرصت طلایی برای ذخیرهسازی گاز برای صنعت نفت ایران پیش آمده است.
مسعود حسنی، کارشناس صنعت گاز و مدیرعامل شرکت پالایش گاز شهید هاشمینژاد، در این زمینه به خبرنگار شانا می گوید: ‹‹واردات گاز از کشورهای حاشیه دریای خزر همچون ترکمنستان، موقعیت مناسبی برای افزایش ذخیرهسازی گاز در تابستانهای گرم کشور است.››
اینجاست که میگویند ذخیرهسازی، کشور غنی و فقیر گازی نمیشناسد؛ بسیاری از کشورهایی که امروز بهعنوان غولهای گازی محسوب میشوند نیز، به ذخیرهسازی گاز اضافی خود در نزدیکی مراکز عمده مصرف روی آوردهاند.
بر اساس فرمولهای رایج، چنانچه بارها مقامات گازی کشور بر آن تاکید کرده اند، به طور متوسط هر کشور باید معادل 7/13 درصد از میزان مصرف سالانه گاز خود را ذخیره کند؛ بنابراین اگر مصرف سالانه گاز در ایران را حدود 140 میلیارد متر مکعب در نظر بگیریم، براساس این فرمول، باید حداقل سالانه 18 میلیارد متر مکعب گاز ذخیرهسازی کنیم.
آخرین آمارهای نشریه بریتیش پترولیوم نشان میدهد، هماکنون در دنیا نزدیک به 350 میلیارد متر مکعب ذخیرهسازی گاز وجود دارد. از این میزان 100 میلیارد متر مکعب در ایالات متحده، 50 میلیارد متر مکعب در کشورهای اروپایی، 150 میلیارد متر مکعب در اروپای شرقی و کمتر از 10 میلیارد متر مکعب در آسیا ذخیرهسازی شده است.
اگرچه ایران با در اختیار داشتن بیش از 17 درصد ذخایر غنی گاز پس از روسیه به عنوان دومین دارنده این حامل انرژی در دنیا شناخته شده است، اما نمیتوان از ضرورت ذخیرهسازی آن برای نسلهای آینده غافل بود.
ذخیره سازی: پایداری در تامین گاز 75 درصد جمعیت کشور
هم اکنون بیش از 75 درصد جمعیت ایران از گاز طبیعی استفاده میکنند؛ از این رو به گفته کارشناسان صنعت گاز، استمرار در تامین گاز این میزان جمعیت، نیازمند اختصاص 10 تا 15 درصد مصارف این حامل انرژی به امر ذخیرهسازی است.
با توجه به ضرورت این کار، از حدود چهار سال پیش شرکت «ذخیرهسازی گاز طبیعی» تاسیس شد، اما همه میدانند که با این حجم مصرف و جا نیفتادن الگوی مصرف درست گاز در ایران، تنها تاسیس یک شرکت نمیتواند ذخیرهسازی گاز در ایران را ممکن سازد.
با این همه به نظر میرسد، ما نیز باید ذخیرهسازی گاز را سرعت بخشیم و تحقق این امر را همانند یک «نهضت» دنبال کنیم؛ چراکه زمستانها از کیسه ذخایر طبیعی و مصنوعی گاز کشور برداشتن، بسیار مطلوبتر از چانهزدن با کشورهای دیگر برای واردات گاز است.
اکنون از مجموع 217 مخزن مورد مطالعه برای ذخیرهسازی گاز، بیش از 10 مخزن و گنبد نمکی برای ذخیرهسازی گاز طبیعی، مناسب شناخته شدهاند؛ بنا بر این باید کارهای مربوط به ذخیرهسازی سریعتر انجام شود. زمستان امسال تا امروز بهاری بود، اما فکر زمستانهای سرد در راه مانده هم باشیم.
جواد اصغری