در 30 سالی که از پیروزی انقلاب میگذرد، صنعت نفت روزهای سخت و پر امتحانی را گذرانده است. روزهایی که اگر نبودند شاید این صنعت ایستادن روی پاهای خود را نمیدید؛ چون محدودیتها و تحریمهای خارجی، خلاقیت کارکنان صنعت نفت را بهدنبال داشت و این ماجرا شد همان مثل قدیمی که میگوید: عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد.
با این وجود، در بخش پایین دستی صنعت نفت، باید طرحها، پروژهها و اقدامات عمده با نقشه جامعی جلو میرفت. نقشهای که اهدافی را دنبال میکرد؛ اهدافی همچون بهینهسازی الگوی پالایش، کاهش تولید محصولات کم ارزشی چون نفت کوره و افزایش تولید محصولات با ارزشی مانند بنزین و کیفیسازی فرآوردههای نفتی برابر استاندارد یورو 5.
در این میان آنچه اهمیت داشت، کاهش مصرف انرژی، سوخت و ضایعات بود. پس باید سیستمهای کنترل و ساختار نیروی انسانی اصلاح میشد و عملیات پالایشگاهها به سمت اقتصادی شدن میرفت.
موضوع تحریم بنزین که پیش آمد، مسئولان، پاشنه آشیل این صنعت را بیش از پیش شناختند؛ بنابراین ضمن توجه به کاهش مصرف بیرویه، باید فکری به حال مصرف بالای کشور میکردند. پس آستین افزایش تولید و ساخت پالایشگاهها بالا زده شد.
طرح توسعه و بهینهسازی پالایشگاه اراک
یکی از پالایشگاههایی که باید تولیدش را افزایش دهد، پالایشگاه اراک است. پیشرفت کل این پروژه تاکنون به 7/69 درصد رسیده است. این پالایشگاه باید به موازات ارتقای کیفیت فرآوردههایش، ظرفیت پالایشی خود را تا 250 هزار بشکه افزایش دهد و مواد سنگین پالایشگاهی را به مواد سبک و با ارزش تبدیل کند که البته باید به کیفیت یورو 5 نزدیک شود.
قرار است تولیدات روزانه مواد تقطیری این پالایشگاه اینگونه افزایش یابد؛ گاز مایع 1.7 میلیون لیتر، بنزین موتور 11.5 میلیون لیتر، نفت سفید 1.7 میلیون لیتر و نفت گاز تولیدی آن هم یک میلیون لیتر بیشتر شود.
طرح بهبود فرآیند و بهینهسازی پالایشگاه اصفهان
پالایشگاه اصفهان نیز ضمن تبدیل مواد سنگین پالایشگاهی خود به مواد سبک و ارتقاء کیفی محصولاتش، قرار است میزان تولید گاز مایع خود را روزانه به حدود 2.1 میلیون لیتر و تولید بنزین موتورش را به 6.4 میلیون لیتر ارتقا میدهد. نفتگاز و نفت سفید تولیدی این پالایشگاه نیز به ترتیب 1.4 میلیون لیتر و 0.8 میلیون لیتر بیشتر میشود.
طرح بهینهسازی و اصلاح فرآیندهای پالایشگاه تهران
پالایشگاه تهران نقت خام سنگین جدیدی از امسال تحویل گرفته است و قرار است پس از تصفیه آن، محصولات خود را به استاندارد یورو 5 برساند که البته پیشرفت کل این طرح درحدود 88/54 درصد است.
طرح توسعه و بهینه سازی پالایشگاه لاوان
پالایشگاه لاوان به دلیل نبود تاسیسات تصفیه و تفکیک گازمایع و نیاز پالایشگاه به سوخت، تاکنون بخشی از گاز خود را در فلر میسوزاند؛ به همین دلیل طرح تولید گازمایع برای جلوگیری از سوختن گازهای مازاد مشعل شرکت نفت فلات قاره و استحصال گازمایع به مرحله اجرا در آمده است.
همچنین پیشبینی میشود در این پالایشگاه شاهد افزایش مواد تقطیری شامل گاز مایع، بنزین موتور، نفت سفید/ ATK و نفت گاز بهترتیب روزانه حدود 0.2 میلیون لیتر ، 1.9 میلیون لیتر ، 0.6 میلیون لیتر و 0.3 میلیون لیتر باشیم. این پروژه تاکنون درحدود 51/55 پیشرفت داشته است.
طرح تثبیت ظرفیت پالایشگاه آبادان
پالایشگاه آبادان نیز به عنوان بزرگترین پالایشگاه کشور قرار است بهبود کیفیت فراوردههایش را در اولویت قرار دهد و برای این کار باید به جمع آوری واحدهای فرسوده قدیمی و ساخت یک خط تولید (train) جدید 210 هزاربشکهای و تلفیق آن با واحدهای موجود بپردازد.
همچنین در این پالایشگاه ساخت 11 مخزن با ظرفیت 210 میلیون لیتر به مراحل پایانی خود نزدیک شده تا بتواند جوابگوی افزایش تولید مواد تقطیریای همچون گازمایع (1.5 میلیون لیتر در روز)، پروپیلن (0.45 میلیون لیتر درروز)، بنزین موتور (6.2 میلیون لیتر درروز)، نفت سفید (3.9 میلیون لیتر درروز)، نفتگاز (15.59 میلیون لیتر) باشد.
قرار است طرح توسعه و بهبود فرایندهای پالایشگاهی کشور تنها بخشی از نیاز بنزین کشور را تا اوایل دهه 90 رفع کند و ساخت پالایشگاههای جدید میتواند بهطور کامل نیاز ایران را به واردات بنزین رفع کند.