ماجرای پالایشگاه سازی ایران در بیرون از مرزها به دو سال پیش برمیگردد؛ یعنی زمانی که پیشنهاد مشارکت شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی برای ساخت پالایشگاههای جدید در خارج از کشور مطرح و از سوی هیئت مدیره این شرکت تصویب شد.
پس از این تصمیم، مذاکرات ایران برای توسعه فعالیتهای پالایشی برون مرزی گسترش یافت و طرحهای مختلفی در این زمینه تعریف شد که مشارکت ایران در ساخت سه پالایشگاه در کشورهای مالزی، اندونزِی و سوریه به طور جدی پیگیری شد.
مدیر طرحهای برونمرزی شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران مجموع سرمایهگذاری در سه پالایشگاه مالزی، اندونزی و سوریه را 1.5 میلیارد دلار قبل از کسر مالیات اعلام کرده است.
به گفته مهندس حمید شریفرازی، سهم سرمایهگذاری ایران در ساخت این سه پالایشگاه در خارج از کشور نزدیک به 30 درصد از کل برآورد هزینهها و برابر با چهار میلیارد دلار است که از این میزان 1.2 میلیارد دلار آورده شرکت و 8/2 میلیارد از طریق وام تامین میشود.
به گفته شریفرازی، پالایشگاه اندونزی در دو فاز با ظرفیت 300 هزار بشکه راهاندازی میشود که هرکدام 150 هزار بشکه ظرفیت دارد. برای ساخت این پالایشگاه در جزیره جاوه مالزی نیز همکاری میکند.
سوریه، شریک پالایشی ایران
آبان 86 سوریه قرارداد دو میلیارد و 600 میلیون دلاری (یک میلیارد و 800 میلیون یورویی) با ایران، ونزوئلا و مالزی برای ساخت پالایشگاه نفتی با ظرفیت 140 هزار بشکه در روز به امضا رساند.
ایران 26 درصد از سهام پالایشگاه الفروقلوس سوره را نیز در اختیار دارد و قرار است 20 درصد از نفت خام مورد نیاز این پالایشگاه از سوی شرکت ملی نفت ایران تامین شود.
البته به جز ایران، ونزوئلا، مالزی و خود سوریه هم در ساخت این پالایشگاه همکاری دارند؛ به طوری که گذشته از سهم 26 درصدی شرکت توسعه صنایع پالایش نفت وابسته به شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، سهم سرمایهگذاری شرکت پالایش نفت سوریه در ساخت این پالایشگاه 15 درصد، شرکت نفت ونزوئلایی 33 درصد، شرکت نفت مالزیایی 26 درصد است.
خوراک مورد نیاز این پالایشگاه از نفت خامهای سنگین و فوق سنگین ایران، سوریه و ونزوئلا و 30 درصد نفت خام مورد نیاز این پالایشگاه از سوی یک شرکت ونزوئلایی، 20 درصد شرکت ملی نفت ایران و 50 درصد دیگر نیز، از سوی شرکت نفت سوریه تامین میشود.
یک میلیارد و 100 میلیون دلار سرمایهگذاری در پالایشگاه سریلانکا
ایران با سریلانکا نیز در زمینه پروژههای پالایشگاهی پیشنویس تفاهمنامهای به امضا رسانده است. در این میان قرار است ایران یک میلیارد و 100 میلیون دلار اعتبار به اجرای طرح توسعه پالایشگاه سریلانکا اختصاص دهد که تامین آن به عهده بانک مرکزی ایران است. پس از تامین اعتبار از سوی بانک مرکزی، بانک توسعه صادرات ایران نیز به عنوان بانک عامل در این پروژه حضور دارد.
زمین این پالایشگاه تحویل داده شده و تا کنون حدود 600 تا 700 میلیون تومان نیز از سوی طرف ایرانی در این پروژه هزینه شده است.
این تفاهمنامه سال گذشته در سفر دکترمحمود احمدینژاد به سریلانکا میان دو کشور در زمینه بازسازی پروژههای پالایشگاهی به امضا رسید. در صورت اجرای این پروژه مشترک در کلمبو، ظرفیت این پالایشگاه قدیمی از فراوری 50 هزار بشکه نفت به 100 هزار بشکه در روز میرسد.
با اجرای این پروژه بیش از 12 درصد سود حاصل از صدور خدمات فنی مهندسی نصیب ایران میشود.
وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران هم قصد دارد پس از پایان این پروژه مشترک، بخشی از نفت سنگینش را در این پالایشگاه تصفیه و بار دیگر به کشورهای همجوار و حاشیه اقیانوس هند صادر کند.
بر اساس این توافقها قرار است ایران کمکهای مختلفی در زمینه فنی، تخصصی، مالی برای بازسازی و توسعه پالایشگاه موجود در سریلانکا داشته باشد و در عوض این کشور در بخش سرمایهگذاری در ساخت پالایشگاههای جدید در ایران مشارکت کند.
البته ایران به جز این پروژههای برون مرزی با بار سنگین ساخت هفت پالایشگاه جدید دیگر در داخل رو به رو است. پالایشگاههایی که میتواند ایران را به کشور صادرکننده فرآوردههای نفتی تبدیل کند. همچنین ایران با همکاریهای بینالمللی در ساخت پالایشگاهها، به صادرکننده نیروی انسانی متخصص تبدیل شده است.