نگاهی کوتاه  به پنج دهه حیات اوپک (بخش دوم، دهه 70میلادی)

شانا _ گروه نفت: دهه 70 میلادی دهه دوم حیات اوپک است. در طول کنفرانس هایی که در این دهه برگزار شد علاوه بر پیوستن اعضای جدید به اوپک شاهد رویارویی اوپک با شرکت های نفتی هستیم. در 1973اوپک بعد از شکست مذاکرات با نمایندگان شرکت های نفتی برسر تعیین قیمت نفت، یکجانبه قیمت نفت را افزایش می دهد و در برابر کمپانی های نفتی عرض اندام می کند.

سال 1970، وضع نرخ مالیات بر درآمد خالص کمپانی های نفتی:
24 تا 26 ژوئن الجزایر: بیستمین کنفرانس اوپک توصیه کمیسیون اقتصادی را درباره برنامه پنج ساله تولید (75ـ1971) به منظور افزایش منطقی تولید اوپک برای رفع افزایش تخمینی تقاضای جهانی نفت خام مورد قبول قرار داد. کنفرانس همچنین کمیسیون مذکور را مامور نمود در مورد ادغام صنعت نفت در اقتصاد ملی کشورهای عضو، تحقیقاتی انجام دهد.
کنفرانس مجددا پشتیبانی کامل خود را از الجزایر در مذاکره با کمپانی های نفتی فرانسه مورد تائید قرار داد و از موضع عراق در برابر سیاست تولیدی کمپانی های نفتی صاحب امتیاز و اجرای فرمول به هزینه گذاشتن بهره مالکانه حمایت نمود و ماده 28 (آ) اساسنامه اوپک را اصلاح نمود.
24ـ26 اکتبر کویت: پنجمین اجلاس نمایندگان شرکت های ملی نفت کشورهای اوپک گزارش های کمیته هماهنگی را مورد بررسی قرارداد و به اتفاق آراء توصیه نامه هایی راجع به گسترش همکاری میان شرکت های ملی این کشورها و هماهنگی سیاست های آنها در بازار بین المللی در جهت منافع مشترکشان را تصویب نمود.
9ـ12 دسامبر کاراکاس: بیست و یکمین کنفرانس اوپک تصمیم گرفت کشورهای عضو یک رشته اهداف زیر را معین نمایند: وضع 55 درصد حداقل نرخ مالیات بر روی درآمد خالص کمپانی های نفتی، حذف اختلاف موجود در قیمت های اعلان شده یا مرجع مالیاتی نفت خام بر اساس بالاترین قیمت اعلان شده قابل اجرا در کشورهای عضو با عطف توجه به اختلافات مربوط به مشخصات نفت خام و محل جغرافیایی آن؛ افزایش عمومی و یکسان در قیمت های اعلان شده یا مرجع مالیاتی نفت خام در تمام کشورهای عضو به منظور ایجاد بهبود کلی در شرایط بازار جهانی نفت خام با ایجاد یک سیستم جدید برای تعدیل اختلاف نسبی قیمت های اعلان شده یا مرجع مالیاتی از لحاظ وزن مخصوص. حذف کامل مزایای اضافی به کمپانی های نفتی از آغاز سال 1971.
کنفرانس همچنین تصویب نمود کمیته ای مرکب از ایران، عراق و عربستان سعودی از جانب کشورهای ساحلی خلیج (فارس) ـ ابوظبی، ایران، عراق، کویت، قطر و عربستان سعودی ـ با کمپانی های نفتی به منظور نیل به اهداف فوق مذاکره نماید.
کنفرانس کمیته‌ای از تمام کشورهای عضو تشکیل داد تا عوامل مربوط به تنظیم یک برنامه تولید مشترک را که مشخص و واقع بینانه باشد، برای بعد از سال 1972 تعیین نماید. این اصل که تعدیل قیمت باید بر مبنای تغییرات موجود در اختلاف ارزی کشورهای عمده صنعتی باشد نیز مورد تصویب قرار گرفت.
کنفرانس همچنین تصمیم گرفت از هر تصمیم دولت های اوپک درباره کاهش غیر منطقی بهره برداری و توسعه نفت خام توسط کمپانی های نفتی حمایت نماید و کشورهای عضو مربوطه در اثر بستن کانال سوئز از بابت مزایای حمل و نقل به طور نسبی دارای حقی شوند.

سال 1971،نیجریه عضو یازدهم شد:
16 ژانویه تهران: مذاکرات کمیته سه نفری مرکب از نمایندگان ایران، عراق، عربستان سعودی و 15 کمپانی بین المللی نفتی درباره اجرای هدف های مقرر در قطعنامه 120ـXXI ادامه یافت.
3ـ4 فوریه تهران: بیست و دومین اجلاس (فوق العاده) کنفرانس تصمیم گرفت هرگاه کمپانی های نفتی تمایلی به قبول حداقل شرایط مورد توافق درباره اجرای اهداف قطعنامه 120ـXXI نشان ندهند هر یک از کشورهای صادر کننده عضو از منطقه ترمینال های خلیج (فارس) از 15 فوریه تدابیر لازم قانونی به منظور اجرای اهداف قطعنامه مذکور وضع نمایند. کنفرانس همچنین حمایت کامل خود را از دولت لیبی به خاطر تضمین منافع مشروع خود ابراز داشت.
14 فوریه تهران: یک موافقتنامه پنج ساله بین شش کشور عضو اوپک از خلیج (فارس) و 23 کمپانی بین المللی نفتی به امضا رسید (موافقت نامه تهران) که به موجب آن قیمت نفت سبک عربستان به میزان 2.18 دلار در بشکه تعیین شد.
این موافقتنامه شامل این موارد بود: افزایش 33 سنت در هر بشکه به طور یکسان برای تمام قیمت های اعلام شده، افزایش یکسان سالیانه 5 سنت در عوض ادعای مربوط به تعدیل قیمت های فرآورده، افزایش سالیانه 2.5 درصد برای تورم، منظور کردن کامل بهره مالکانه به عنوان هزینه، حذف کارمزدهای بازاریابی، افزایش نرخ مالیات تا 55 درصد و منظم کردن دوباره تمام قیمت های اعلام شده در خلیج (فارس) با استفاده از قیمت نفت سبک عربستان به عنوان مرجع به نحوی که تفاوت قیمت حمل و نقل بر اساس نرخ های ورلد اسکیل (WS) 72 منظور شود.
10 و 12ـ13 ژوئیه وین: بیست و سومین و بیست چهارمین کنفرانس اوپک تصمیم گرفت اجرای یک برنامه تولید مشترک معلق نگاه داشته شود تا زمانی که کنفرانس اقدام متقابل در برابر هر کاری که منجر به بی ثباتی و لطمه به بازار نفت شود را ضروری تشخیص دهد. جمهوری فدرال نیجریه به عنوان یازدهمین عضو به سازمان پذیرفته شد.
یک کمیته وزیران اوپک مرکب از نمایندگان ایران، عراق، کویت، لیبی عربستان سعودی تشکیل شد تا مبانی اجرای مشارکت موثر کشورهای عضو در امتیازات نفتی گذشته را طرح ریزی نماید. مواد C10، 11، 12، 14، 15، و 21 اساسنامه اوپک اصلاح شد.
22 سپتامبر بیروت: بیست و پنجمین کنفرانس اوپک تصمیم گرفت تمام کشورهای عضو خواه انفرادی، خواه گروهی با کمپانی های نفتی درباره مشارکت دولتی در امتیازات نفتی وارد مذاکره شوند و درباره جبران اثر معکوس بر درآمد واقعی از هر بشکه نفت که از کاهش عملی ارزش دلار نصیب کشورهای عضو می شود چاره جویی نمایند.
7 دسامبر ابوظبی: بیست و ششمین کنفرانس اوپک تصمیم گرفت دبیرخانه اوپک از نمایندگان تام الاختیار کمپانی های نفتی دعوت نماید تا با وزرای کشورهای عضو در تاریخ های 10 و 20 ژانویه 1972 در ژنو ملاقات نمایند تا به ترتیب مساله نقصان ارزش دلار در برابر ارزهای عمده کشورهای صنعتی را فیصله دهند و درباره مساله مشارکت مذاکره نمایند.

 
سال 1972 میلادی،توافق اعضا بر سانکسیون(ضمانت اجرا) در برابر کمپانی های متخلف:
20 ژانویه ژنو: موافقتنامه ژنو یک ـ بین کشورهای اوپک و کمپانی های نفتی به امضاء رسید که مکمل موافقت نامه 1971 تهران بود و به موجب آن درآمدهای نفتی کشورهای عضو بر اثر تعدیل فوری قیمت اعلام شده برای نفت سبک عربستان به میزان 8.49 درصد افزایش یافت. این موافقت نامه هم چنین برای تعدیل بیشتر درآمد نفتی بین سال های 72 و 1975 بر اساس شاخص تنظیم تغییرات نرخ های مبادلاتی بین دلار و 9 ارز عمده دیگر پیش بینی هایی نمود.
11ـ12 مارس بیروت: بیست و هفتمین کنفرانس (فوق العاده) اوپک، با اطلاع از اینکه آرامکو و سهامداران آن اصل مشارکت در 20 درصد از مالکیت در امتیازاتشان را قبول کرده اند، مجددا در مورد تصمیم تمام کشورهای عضو به نیل فوری اجرای موثر مشارکت بر اساس تصمیمات بیست و پنجمین کنفرانس (فوق العاده) تاکید نمودند. کنفرانس همچنین تاکید نمود که اقدام های مقتضی از جمله ضمانت اجرا (سانکسیون) در برابر هر کمپانی یا کمپانی های نفتی، که از پذیرفتن تصمیمات کشورهای عضو در اجرای قطعنامه های کنفرانس های اوپک کوتاهی نمایند، معمول خواهند داشت.
9 ژوئن بیروت: بیست و هشتمین کنفرانس (فوق العاده) از دولت عراق برای ملی کردن عملیات شرکت نفت آن کشور به عنوان یک اقدام قانونی ناشی از حاکمیت به خاطر تضمین منافع مشروع خود، پشتیبانی نمود.
26ـ27 ژوئن وین: بیست و نهمین کنفرانس اوپک تایید کرد که جبران خسارت در مورد اصل مشارکت تنها بر اساس ارزش خالص دفتری دارایی ها تعیین شود. کنفرانس اراده خود را برای نیل به مشارکت در امتیازات نفتی و نیز انجام اقدامات مشترک ـ در صورت شکست مذاکرات در سطح کشورهای عضو و کمپانی ها ـ ابراز داشت.
26ـ27 اکتبر ریاض: سی امین کنفرانس (فوق العاده) اوپک پس از بررسی پیشنویس موافقت نامه مشارکت که بین چهار کشور خلیج (فارس) ـ ابوظبی، کویت، قطر و عربستان سعودی ـ و کمپانی های نفتی معین امضاء شد، از این پیشنویس ابراز رضایت نمود و اعتقاد محکم خود را مبنی بر اینکه تحقق مشارکت موثر، نقطه عطفی در تاریخ صنعت نفت محسوب شده و به نفع کشورهای ذیربط و مردم آنان خواهد بود اعلام داشت. لیبی هم چنین به اقداماتی در جهت مذاکره با کمپانی های نفتی در مورد اصل مشارکت دست زد.
29ـ30 نوامبر لاگوس: سی و یکمین کنفرانس اوپک بر حمایت خود از اقدام عراق در ملی کردن عملیات شرکت نفت آن کشور تاکید نمود و تصمیم گرفت که یک اجلاس فوق العاده کنفرانس بنا به درخواست عراق تشکیل شود تا درباره اقداماتی که ممکن است برای اجرای قطعنامه شماره 146 XXVII لازم باشد تصمیم بگیرد.

سال 1973 میلادی، اوپک به تنهایی  قیمت نفت را تعیین می کند
16ـ17 مارس وین: سی و دومین کنفرانس (فوق العاده) اوپک وضعیت انرژی جهانی و آثار آن بر روی تجارت جهانی و اوپک را مورد بررسی قرار داد. کنفرانس موافقت نمود که دست یابی به تکنولوژی و بازارهای کشورهای پیشرفته برای آینده صنایع کشورهای عضو که با درک ارزش عادلانه برای ذخایر هیدروکربن این کشورها و نیز حمایت کافی از درآمد آنان همراه باشد از اهداف اصلی سازمان اوپک محسوب می شود.
همچنین موفق شد بهره برداری نفت خام و تجارت آن باید با جریان منطقی رو به فزون رشد اقتصادی مرتبط باشد. کنفرانس تصمیم گرفت که برای تحقیق این موضوع یک گروه کار در سطح بالا تشکیل شود. تغییر در ارزش دلار و تاثیر معکوس آن بر قدرت خرید درآمدهای نفتی کشورهای عضو نیز مورد بررسی قرار گرفت و یک کمیته وزیران مامور بحث در جزئیات موضوع شد.
22 مارس بیروت: یک اجلاس کمیته وزیران اوپک با حضور تمام کشورهای عضو، تصمیم گرفت که یک گروه مذاکراتی مرکب از روسای هیئت نمایندگی عراق، کویت و لیبی تشکیل شود تا درباره اصلاح موافقت نامه ژنو ـ یک، به منظور تحصیل جبران خسارت کامل از کاهش ارزش دلار مذاکره نماید.
12 آوریل بیروت: دور دوم مذاکرات کمیته وزیران و کمپانی های نفتی درباره اصلاح موافقت نامه ژنو ـ یک، تشکیل شد و درباره مبنا و روش مذاکرات بیشتر با کمپانی های نفتی بحث و مذاکره نمود.
13ـ14 آوریل قاهره: در سومین اجلاس کمیته وزیران، گروه مذاکراتی یک پیشنهاد کتبی برای اصلاح موافقت نامه ژنو ـ یک، تسلیم نمایندگان کمپانی های نفتی نمود.
23 آوریل وین: مذاکرات درباره اصلاح موافقت نامه ژنو ـ یک، با کمپانی های نفتی به بن بست برخورد نمود و گروه مذاکراتی اوپک تصمیم گرفت که کنفرانس اوپک را به یک اجلاس فوق العاده دعوت نماید.
7 مه تریپولی: در نتیجه شکست مذاکرات با نمایندگان کمپانی های نفتی درباره اصلاح موافقت نامه ژنو ـ یک، تصمیم گرفته شد که یک اجلاس فوق العاده کنفرانس در وین تشکیل شود. مذاکرات با نمایندگان کمپانی های نفتی مجددا در 4 مه در تریپولی آغاز شد که کنفرانس فوق العاده اولیه، به منظور مذاکره درباره موضوع را به تعویض انداخت.
26 مه وین: سی و سومین کنفرانس (فوق العاده) اوپک، که بنا به درخواست کمیته وزیران اوپک مامور مذاکره با کمپانی های نفتی در مورد اصلاح موافقت نامه ژنو ـ یک، تشکیل شد، آمادگی کمپانی های نفتی را دائر به نیل به توافق طرف توجه قرار داد و تصمیم گرفت که مذاکرات از سر گرفته شود.
1 ژوئن ژنو: بین کشورهای عضو اوپک که مستقیما با کمپانی های بین المللی نفتی بر سر منظور داشتن تعدیل هایی در قیمت های اعلام شده بر اثر وضعیت ارز جهانی مذاکره داشتند در ژنو توافق حاصل شد. اندکی پس از آن موافقتنامه ژنو ـ دو، که به این نام معروف شد، از سوی تمام کشورهای عضو اوپک تصویب شد که به صورت مکمل موافقت نامه ژنو ـ یک، مورخ 20 ژانویه 1972 درآمد.
 ژنو ـ دو، یک سبد ارزی بزرگتر، از ارزهای عمده از 9 تا 11 ارز، را شامل می شد و به علاوه یک مکانیسم تازه برای ارزیابی ماهیانه تغییر و نه تعدیل فصلی (به طوری که در موافقت نامه ژنو یک مقرر بود)، را هم در برداشت.
27ـ28 ژوئن وین: سی و چهارمین کنفرانس اوپک جمهوری اکوادور را به عنوان عضو وابسته سازمان اوپک پذیرفت. کنفرانس طی یک بیانیه درباره سیاست اوپک اعلام داشت، اوپک نه تنها باید سعی کند که از نفت خود ارزش و بهای مناسب آن را به دست آورد بلکه باید در صدد ایجاد و گسترش منابع دائمی و متنوع برای درآمد کشورهای عضو خود باشد.
15ـ16 سپتامبر وین: سی و پنجمین کنفرانس (فوق العاده) اوپک درباره گزارش گروه کار راجع به اصلاحات موافقتنامه های جداگانه مربوط به قیمت گذاری که بین کشورهای عضو و نمایندگان کمپانی های نفتی امضاء شد، بحث و مذاکره نمود و نتیجه گرفت که سطح قیمت های اعلام شده و افزایش های سالیانه مقرر در موافقتنامه های مذکور با شرایط آشکار بازار و تورم سریع جهانی هماهنگ نیست. موافقت شد که کشورهای عضو اوپک به طور فوری و دست جمعی با نمایندگان کمپانی های نفتی برای تجدیدنظر در شرایط موافقت نامه هایشان مذاکره نمایند.
کنفرانس کوشش های دولت لیبی مبنی بر تصمیم به ملی کردن 51 درصد از عملیات کمپانی های نفتی در لیبی پشتیبانی نمود.
12 اکتبر وین: در اثر سخت گیری مداوم کمپانی های نفتی پس از شکست مذاکرات طولانی، این مذاکرات سرانجام در 12 اکتبر قطع شد. این آخرین باری بود که کمپانی ها برای قیمت وارد مذاکره با کشورهای عضو اوپک می شدند.
16 اکتبر کویت: کمیته وزیران اوپک از کشورهای خلیج (فارس)، افزایش ناگهانی قیمت اعلام شده به میزان بشکه ای 5.12 دلار را اعلام داشت. این اولین اقدام کشورهای عضو در جهت اعمال حقوق حاکمیت خود در تعیین قیمت ذخایر طبیعی آنان بود. از این زمان به بعد، اوپک زمام قدرت را برای بررسی و تعیین یک جانبه قیمت نفت خود در دست گرفت.
19ـ20 نوامبر وین: سی و ششمین کنفرانس اوپک جمهوری اکوادور را به عنوان عضو کامل و جمهوری گابن را به عنوان عضو وابسته به سازمان پذیرفت. کنفرانس پس از بررسی درباره اساس و نحوه تعیین قیمت های نفت تصمیم گرفت که کمیسیون اقتصادی هر ساله چهار بار تشکیل شود. 22ـ23 دسامبر تهران: وزیران نفت شش کشور عضو از خلیج (فارس) در تهران اجتماع کردند و نمایندگان الجزایر، اندونزی، لیبی، نیجریه و ونزوئلا به عنوان ناظر در آن شرکت نمودند. وزیران نفت، گزارش کمیسیون اقتصادی راجع به نرخ بالای تورم در کشورهای صنعتی که ترقی اقتصادی فوق العاده آنها باعث افزایش قیمت کالاهای صنعتی صادراتی آنها به کشورهای عضو اوپک و در نتیجه کاهش شدید قدرت خرید این دسته از کشورها از طریق درآمد نفتی شان شده مورد بررسی قرار داد.
کمیته تصمیم گرفت میزان درآمد هر کشور از یک بشکه نفت خام پایه 7 دلار تعیین شود که در نتیجه، بر مبنای موافقت نامه ژنو ـ دو، قیمت اعلام شده برای قیمت نفت خام پایه بشکه ای 11.651 دلار از اول ژانویه 1974 می شد.
تصمیم گرفته شد که یک اجلاس فوق العاده کنفرانس تشکیل شود تا درباره مبنای یک سیاست قیمت گذاری طویل المده بحث نماید و امکان برقراری گفتگو بین کشورهای تولید کننده و مصرف کننده نفت را به منظور جلوگیری از تسلسل ترقی قیمت ها و حمایت از ارزش واقعی نفت اوپک مورد بررسی قرار دهد.

سال 1974:‌ سیستم جدید قیمت گذاری تعیین شد
7ـ8 ژانویه ژنو: سی و هفتمین کنفرانس (فوق العاده) اوپک درخواست ابوظبی را دائر بر انتقال عضویت آن کشور به امارات عربی متحده تصویب نمود. کمیسیون اقتصادی مامور شد تا درباره امکانات برقراری یک سیستم قیمت گذاری طولانی مدت برای نفت خام تحقیق نماید و تصمیم گرفته شد قیمت های نفت تا اول آوریل 1974 در سطح موجود نگه داشته شود.
اظهار امیدواری شد که کشورهای صنعتی اقدامات لازم برای جلوگیری از افزایش تورمی سریع ارزهای خود معمول دارند. در پاسخ به تغییرات حاصل در شرایط بازار نفت کشورهای عضو اوپک در خلیج فارس تصمیم گرفته شد که نسبت 1.4 به 1.0 بین قیمت های اعلام شده و قیمت های بازار را از میان بردارند.
کنفرانس درخواست بعضی از کشورهای مصرف کننده، دائر بر تبادل نظر با کشورهای عضو اوپک را مورد توجه قرار داد و چنین گفتگویی را مفید تشخیص داد.
16ـ17 مارس وین: سی و هشتمین کنفرانس (فوق العاده) اوپک پس از بررسی گزارش کمیسیون اقتصادی تصمیم گرفت که قیمت های اعلام شده برای سه ماهه دوم سال 1974 کماکان مانند سه ماهه اول آن باقی بماند. کنفرانس پیشنهادهای مربوط به برقراری صندوق مالی ویژه به منظور کمک به کشورهای در حال توسعه را مورد بررسی قرار داد و کمیته ای را برای تهیه موازین و مقررات حاکم بر چنین صندوقی تشکیل داد.
7 آوریل ژنو: سی و نهمین کنفرانس (فوق العاده) اوپک گزارش کمیته فوق درباره صندوق مالی کمک به کشورهای در حال توسعه را بررسی نمود و تصمیم گرفت صندوق ویژه اوپک پس از تصویب اساسنامه آن تاسیس شود.
15ـ17 ژوئن کوایتو: چهلمین کنفرانس اوپک ادامه سریع نرخ تورم در کشورهای صنعتی را که موجب لطمه به قدرت خرید ناشی از درآمد نفتی کشورهای عضو اوپک می شود مورد توجه قرار داد. با وجود افزایش نرخ تورم، کنفرانس تصمیم گرفت که کماکان قیمت های اعلام شده را برای سه ماهه سوم سال ثابت نگه دارد تا به دولت های کشورهای صنعتی یک امکان دیگر داده شود که اصلاحات اقتصادی لازم را معمول دارند.
15 اوت لندن: اجلاس نمایندگان شرکت های ملی نفت اوپک، آژانس ها و شرکت های نفتی دولتی راه های توسعه همکاری و هماهنگی میان خود، مخصوصا در زمینه بازاریابی، را مورد بررسی قرار دارند.
12ـ13 سپتامبر وین: چهل و یکمین کنفرانس (فوق العاده) اوپک تصمیم گرفت قیمت های اعلام شده را کماکان برای سه ماهه چهارم 1974 ثابت نگاه دارد، ولی کل درآمد دولتی را از اول اکتبر 1974 میلادی، 5.5 درصد افزایش دهد.
این افزایش درصدی بدین منظور بود که تورم کشورهای صنعتی را جبران نماید. متوسط وزن درآمد دولتی برای نفت خام پایه، بنابراین از بشکه ای 9.41 دلار به 9.74 دلار افزایش می یافت. متوسط وزن ون درآمد دولتی عبارت بود از متوسط درآمد دولت از نفت خام مورد قرارداد و درآمد دولت از نفت خام مورد مشارکت.
در نتیجه پرداخت های بهره مالکانه تا 16.67 درصد افزایش می یافت و باقی مانده نمودار افزایشی بود در نرخ مشمول مالیات هر یک از کشورهای عضو.
کنفرانس همچنین تصمیم گرفت که از ژانویه 1975 نرخ تورم کشورهای صنعتی به منظور جلوگیری از لطمه به قدرت خرید درآمدهای کشورهای عضو در آینده مورد توجه قرار گیرد؛ یک کمیته کار مامور تحقیق و ارائه طریق یک سیستم جدید برای قیمت گذاری نفت در درازمدت شد.
کنفرانس درخواست کرد که دبیرکل تحقیقاتی را درباره عرضه و تقاضای نفت انجام دهد. در همین زمان تعدادی از کشورهای عضو اوپک تصمیم خود را درباره تقلیل داوطلبانه سطح تولید خود اعلام داشتند، پس از بررسی گزارش کمیته کار مامور تاسیس صندوق ویژه اوپک، کشورهای عضو تصمیم گرفتند به کمک های خود به کشورهای در حال توسعه به طور دو و چند جانبه ادامه دهند.
10 نوامبر ابوظبی: سه کشور عضو اوپک در خلیج (فارس)، عربستان سعودی امارات عربی متحده و قطر تصمیم گرفتند میزان مالیات بر درآمد و نرخ درآمد مالیاتی و بهره مالکانه روی نفت خام مورد قرارداد برداشتی توسط کمپانی های نفتی بزرگ را به ترتیب به 85 درصد و 20 درصد افزایش دهند.
12ـ13 دسامبر وین: چهل و دومین کنفرانس اوپک تصمیم گرفت بر اساس تصمیم مورخ 10 نوامبر سه کشور عضو اوپک در خلیج فارس یک سیستم جدید قیمت گذاری به وجود آورند. در نتیجه متوسط درآمد دولت به میزان 10.12 دلار در هر بشکه برای نفت خام پایه تعیین شد که از اول ژانویه 1975 تا 30 سپتامبر همان سال به اجرا درآید. کنفرانس حمایت خود را از تمام ابتکارهای مربوط به مشورت بین کشورهای در حال توسعه و کشورهای پیشرفته مورد تائید قرار داد.

سال 1975 میلادی: گابن عضو جدید اوپک
24ـ26 ژانویه الجزایر: وزیران امور خارجه، وزیران نفت و وزیران دارایی کشورهای عضو اوپک اوضاع جهانی را در اولین کنفرانس وزراء سه جانبه مورد بررسی قرار دادند و نتیجه گرفتند که بحران اقتصاد جهانی تهدید به صلح و ثبات بین المللی را تشدید نموده است.
وزراء هم چنین موافقت کردند که مقدمات تشکیل کنفرانس حکام و سران کشورهای عضو اوپک را فراهم نمایند.
25ـ27 فوریه وین: چهل و سومین کنفرانس (فوق العاده) اوپک دستور کار و اسناد لازم برای کار کنفرانس حکام و سران کشورها را ملاحظه نموده و کاهش ارزش دلار را مورد بحث و مذاکره قرار داد. کمیسیون اقتصادی مامور شد درباره این موضوع تحقیق نموده و گزارشی درباره آن به کنفرانس آینده اوپک تسلیم نماید.
4ـ6 مارس الجزایر: کنفرانس حکام و سران کشورهای عضو اوپک یک بیانیه رسمی صادر نمود که در آن ضمن توجه به موارد دیگر بر احترام متقابل برای حاکمیت و تساوی کلیه کشورهای عضو جامعه بین المللی، بر طبق منشور ملل متحد تاکید شد و حاکمیت و حق غیر قابل انکار تمام کشورها نسبت به مالکیت، بهره برداری و قیمت گذاری ذخایر طبیعی آنان مورد تایید قرار گرفت.

تصمیم یک جانبه کشورهای عضو اوپک مبنی بر تعدیل قیمت نفت خام آنها اثر بسیار ناچیزی در افزایش نرخ تورم زیادی که در درون اقتصاد کشورهای توسعه یافته موجود بوده، داشته است.
در مورد قیمت نفت آنان متذکر شدند که دو عامل عمده یعنی نرخ بالای تورم و کاهش ارزش برابری ارزها قسمت اعظم ارزش واقعی تعدیل قیمت را از میان برده اند.
آنان در جهت مصالح کشورهای اوپک تصمیم خود را در مورد لزوم تعیین قیمت نفت بر اساس نکات زیر اعلام داشتند: لزوم حفظ و صیانت منابع نفت با توجه به فناپذیری و کمیابی روزافزون آن در آینده ـ ارزش نفت بر اساس مصارف غیر انرژی آن ـ و هزینه منابع انرژی جانشین و شرایط دسترسی و امکان استفاده از آنها و اعلامیه بر حمایت کشورهای عضو از مذاکره برای همکاری و اقدام هماهنگ به منظور حل مسائل مهم که اقتصاد جهانی به آن مبتلاست تاکید نمود و موافقت حکام و سران اوپک را برای تشکیل یک کنفرانس بین المللی مرکب از دو گروه کشورهای پیشرفته و در حال توسعه اعلام داشت (در نتیجه، هفت کشور عضو اوپک در «گروه 19» کشورهای در حال توسعه در کنفرانس بین المللی همکاری در پاریس که به عبارت دیگر به کنفرانس شمال و جنوب معروف است، شرکت نمودند). حکام و سران کشورها هم چنین برای تقویت اوپک و هماهنگی فعالیت های شرکت های ملی نفت کشورهای عضو در چارچوب سازمان اوپک اهمیت فراوانی قائل شدند.
9ـ11 ژوئن لیبرویل: چهل و چهارمین کنفرانس اوپک جمهوری گابن را به عضویت کامل پذیرفت. کنفرانس تصمیم دسامبر 1974 خود را دائر بر حفظ قیمت های نفت خام تا 30 سپتامبر 1975 در سطح فعلی مورد تائید مجدد قرار داد. با این حال با توجه به بالا رفتن تورم، تنزل ارزش دلار و در نتیجه کاهش ارزش واقعی درآمدهای نفتی کشورهای عضو، کنفرانس تصمیم گرفت که در اول اکتبر 1975 قیمت های نفت خام را دوباره تعدیل نماید.
به منظور حمایت از قدرت خرید درآمدهای نفتی در برابر نوسانات دلار، کنفرانس موافقت نمود که از حق برداشت مخصوص صندوق بین المللی پول به عنوان واحد محاسبه استفاده نماید. هم چنین کنفرانس موافقت نمود که سیاست های قیمت گذاری گاز کشورهای عضو را هماهنگ نماید و آنها را با سیاست قیمت گذاری نفت اوپک مرتبط سازد.
کنفرانس گزارش های سه کمیته فنی که از طرف اولین اجلاس وزراء سه جانبه به منظور پیگیری اجرای بیانیه رسمی حکام و سران تشکیل شد را مورد ملاحظه قرار داد. کنفرانس موافقت نمود که به منظور گسترش بیشتر همکاری بین شرکت های ملی نفت اوپک اقداماتی به عمل آورد.
24ـ27 سپتامبر وین: چهل و پنجمین کنفرانس (فوق العاده) اوپک گزارش کمیسیون اقتصادی را مورد ملاحظه قرار داد و تصمیم گرفت از اول اکتبر 1975 قیمت نفت سبک عربستان سعودی، نفت پایه، را با تنها 10 درصد افزایش به بشکه ای 11.51 دلار بالا ببرد و تا 30 ژوئن 1976 در همان سطح نگاه دارد. کنفرانس به دولت ونزوئلا برای ملی کردن صنعت نفت آن تبریک گفت.
18ـ نوامبر ژنو: اجلاس مشورتی وزیران نفت اوپک تشکیل شد.
20ـ21 دسامبر وین: چهل و ششمین کنفرانس اوپک یک رشته از موضوعات را مورد بحث و بررسی قرار داد، از جمله تجدیدنظر سازمانی در تشکیلات اوپک، ارزش بازار نفت خام اوپک و هماهنگی بین شرکت های ملی نفت اوپک. این اجلاس به علت حمله تروریست ها قطع شد و هیچ تصمیمی گرفته نشد.

سال 1976 میلادی:‌ صندوق ویژه اوپک تشکیل شد
26ـ28 ژانویه: اجلاس وزیران دارایی کشورهای عضو اوپک به اتفاق آراء موافقت نمود که صندوق ویژه اوپک با سرمایه اولیه بالغ بر 800.000 میلیون دلار تاسیس شود.
10ـ11 مه پاریس: اجلاس کمیته وزیران در امور مالی و پولی مبلغ 400.000 میلیون دلار از صندوق ویژه اوپک را به علت نگرانی اوپک برای مسائل غذایی دنیا و نیز از جهت رعایت مفاد بیانیه رسمی حکام و سران به طرح صندوق بین المللی برای توسعه کشاورزی (ایفاد) اختصاص داد.
27ـ28 مه مالی: چهل و هفتمین کنفرانس اوپک اقدامات بعضی از کشورهای مصرف کننده علیه منافع کشورهای عضو اوپک را مورد توجه قرار داده و تصمیم گرفت برای حفظ منافع مشروع کشورهای عضو اقدامات مقتضی معمول دارد. به عنوان اعضاء گروه 77 ـ گروه اقتصادی کشورهای جهان سوم در سازمان ملل ـ کشورهای عضو اوپک اهمیت وحدت در داخل گروه را مورد تاکید قرار دادند.
5ـ6 اوت وین: اجلاس سالیانه کمیته وزیران در امور مالی و پولی پیشرفت کار صندوق ویژه اوپک را مورد بحث قرار داد و روی نیاز به تهیه برنامه جامع کمک مالی به سایر کشورهای در حال توسعه تاکید نمود. وزیران به تعهد خود دائر به اختصاص 400 میلیون دلار از محل صندوق ویژه اوپک به «ایفاد» تاکید کردند مشروط بر اینکه کشورهای پیشرفته نیز به سهم خود حداقل معادل 600 میلیون دلار کمک نمایند.
6 اکتبر مانیل: کمیته وزیران اوپک در امور پولی و مالی درباره سود حاصله از فروش طلای صندوق بین المللی پول برای ایران، عراق، کویت، لیبی، قطر، عربستان سعودی، امارات عربی متحده و ونزوئلا که در اجرای موافقت نامه جامائیکا در ژانویه 1976 بود بحث و مذاکره کردند. مطابق این موافقتنامه کشورهای صنعتی و اعضاء اوپک کمیته موقت صندوق بین المللی پول موافقت کردند که از سود حاصله از فروش طلای خود در صندوق بین المللی پول به کشورهای در حال توسعه کمک کنند.
15ـ17 دسامبر دوحه: در چهل و هشتمین کنفرانس اوپک، اعضاء اوپک، به غیر از عربستان سعودی و امارات متحده تصمیم گرفتند از اول ژانویه 1977 قیمت نفت خام پایه را تا ده درصد از بشکه ای 11.51 دلار به 12.71 دلار بالا ببرند و همین طور از ژوئیه 77 آن را با 5 درصد دیگر تا 13.3 دلار در هر بشکه افزایش دهند.
قیمت نفت خام های دیگر می بایست بر طبق قیمت های جدید نفت پایه، تعدیل می شد. عربستان سعودی و امارات عربی متحده تصمیم گرفتند که قیمت نفت خام خود را فقط 5 درصد افزایش دهند.

سال 1977 میلادی:‌ افزایش قیمت نفت
27 فوریه تا 1 مارس وین: اجلاس ویژه کمیته وزیران در امور مالی و پولی تصمیم گرفت که منابع مالی صندوق ویژه اوپک به مبلغ 800 میلیون دلار افزایش یابد و بنابراین کل وجوه آن صندوق به 1.6 بیلیون دلار بالغ شود. وزیران هم چنین موضوع همکاری مالی دو جانبه را بررسی نموده و تصمیم گرفتند که کمیته ای از کارشناسان تشکیل شود تا مکانیسمی برای اجرای چنین همکاری پیشنهاد نماید.
9 ژوئن وین: دبیر کل اوپک اعلام داشت که الجزایر، اکوادور، گابن اندونزی، ایران، عراق، نیجریه، قطر و ونزوئلا برای اتحاد و یکپارچگی اوپک تصمیم گرفتند که تصمیم متخذه در کنفرانس دوحه در دسامبر 76 دائر به افزایش 5 درصد دیگر به قیمت نفت از اول ژوئیه را به مورد اجرا بگذارند.
12ـ13 ژوئیه استکهلم: در کنفرانس چهل و نهم اوپک، الجزایر، اکوادور، گابن اندونزی، ایران، عراق، کویت، جمهوری عربی مردمی سوسیالیست لیبی، نیجریه، قطر و ونزوئلا رسما موافقت کردند که در مورد افزایش 5 درصد دیگر به قیمت های نفت اقدام نمایند. عربستان سعودی و امارات عربی متحده قیمت های نفت خود را بالا بردند که در نتیجه سیستم دوگانه قیمت ها از میان برداشته شد. یک کمیته جزء بین وزیران تشکیل شد تا درباره ارزش های نسبی نفت خام اوپک به توافق نهایی دست یابد.
10ـ12 اکتبر وین: سمینار اوپک درباره «نقش فعلی و آتی شرکت های ملی نفت» تشکیل شد. نمایندگان شرکت های ملی نفت کشورهای اوپک از جمله صنعت نفت گابن و همینطور 66 نماینده کمپانی های مستقل دولتی و چند ملیتی در این سمینار حضور یافتند.
12 اکتبر وین: جلسه غیر رسمی مقامات مدیریت شرکت های ملی نفت کشورهای اوپک برگزار شد.
12ـ20 دسامبر کاراکاس: پنجاهمین کنفرانس اوپک پذیرفت کشورهای عضو به انجام مشاوره در زمینه تقویت یکپارچگی بین کشورهای در حال توسعه به منظور ایجاد یک نظم نوین اقتصادی بین المللی نیاز دارند. کنفرانس مساله تعدیل قیمت را مورد ملاحظه قرار داد ولی از آنجا که کشورهای عضو نتوانستند در مورد ارزش های نسبی نفت خام سنگین به اجماع به توافق برسند، لذا تصمیم گرفته شد که یک کمیته موقت وزیران این مساله را مورد بررسی قرار دهد.
سال 1978 میلادی:‌ سمینار «عملیات پایین دستی در کشورهای عضو اوپک: چشم انداز ها و مشکلات» برگزار شد
6_ 7 مه طائف: در یک اجلاس غیر رسمی وزیران نفت کمیته استراتژی درازمدت مرکب از نمایندگان الجزایر، ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا تشکیل شد تا استراتژی آینده سازمان اوپک و سیاست هایی را که این سازمان در میان مدت و درازمدت باید تعقیب نماید، مورد بررسی قرار دهد.
23 مه وین: یک اجلاس عادی کمیته وزیران در امور مالی و پولی، پیشرفت کار صندوق ویژه اوپک را با رضایت مورد بررسی قرار داد و به این نکته توجه نمود که صندوق مذکور به بیش از 60 کشور در حال توسعه کمک کرده است. کمیته همچنین از تاسیس صندوق بین المللی برای توسعه کشاورزی (ایفاد) و نقش عمده کشورهای عضو اوپک در ایجاد موسسه ای به خاطر منفعت سایر کشورهای عضو اوپک در ایجاد موسسه ای به خاطر منفعت سایر کشورهای در حال توسعه ابراز رضایت نمود. همچنین کمیته بر حمایت کشورهای عضو اوپک برای تاسیس پروژه مربوط به صندوق مشترک کالاها تاکید کرد و مسائل مربوط به صندوق بین المللی پول را مورد بررسی قرار داد.
17ـ19 ژوئن ژنو: پنجاه و یکمین کنفرانس اوپک نگرانی عمیق خود را نسبت به نوسانات نرخ های مبادلاتی جهانی ابراز داشت. کمیته ای از کارشناسان عالی رتبه برای مطالعه این وضعیت منصوب شد.
11ـ19 اکتبر وین: سمینار اوپک درباره «عملیات پایین دستی در کشورهای عضو اوپک: چشم انداز ها و مشکلات» با حضور حدود 200 نفر شرکت کننده از 35 کشور تشکیل شد. در این سمینار این امکان به وجود آمد که مقامات ارشد کشورهای اوپک و مدیران عالی رتبه صنایع نفت و پتروشیمی جهان صنعتی با یکدیگر تبادل نظر نمایند و درباره همکاری بحث و مذاکره کنند.
16ـ17 دسامبر ابوظبی: پنجاه و دومین کنفرانس اوپک، پس از بررسی گزارش کمیسیون اقتصادی، با نگرانی عمیق موضوع نرخ بالای تورم و تنزل ارزش دلار در دو سال گذشته و به همین ترتیب کاهش اساسی درآمدهای نفتی کشورهای عضو را مورد توجه قرار داد. با این حال به منظور جبران قسمتی از ضرر، کنفرانس تصمیم گرفت که قیمت نفت به طور متوسط ده درصد در طول سال 79 ـ طی تعدیل فصلی زیر بر مبنای مجموع درصدهای جزء ـ افزایش داده شود: 5 درصد از اول ژانویه 1979، 3.809 درصد در اول آوریل 1979، 2.294 درصد در اول ژوئیه 1979، 2.691 درصد در اول اکتبر 1979. از انجام این تعدیل ها قیمت های زیر برای نفت خام پایه به دست می آید 13.335 دلار از اول ژانویه 1979، 13.9843 دلار از اول آوریل 1979، 14.161 دلار از اول ژوئیه 1979، و 14.542 دلار از اول اکتبر 1979، کنفرانس حمایت کامل خود را از وزیران دارایی اوپک برای تاسیس یک صندوق مشترک به عنوان ابزار اصلی نیل به هدف های پروژه مشترک کالاها مورد تاکید قرار داد.

سال 1979 میلادی:‌ تصمیم برای تاسیس آژانس خبری اوپک (اوپکنا)
26ـ27 مارس ژنو: پنجاه و سومین کنفرانس (فوق العاده) اوپک نگرانی خود را از مشکلاتی که کشورهای در حال توسعه در مورد عرضه مطمئن نفت و قیمت های فوق العاده گران از طرف کمپانی های تجارتی نفتی تجربه کرده اند ابراز داشت. کنفرانس تدابیر را مورد بررسی قرارداد که بر اساس آن احتیاجات نفتی کشورهای در حال توسعه تضمین شود و همین طور آنها مطمئن شوند قیمت هایی که می پردازند برابر قیمت های تعیین شده از جانب کشورهای اوپک است. به علت وجود تفاوت زیاد بین قیمت های بازار آزاد و قیمت فروش رسمی نفت اوپک، کنفرانس تصمیم گرفت که تعدیل قیمت مقرر برای سه ماهه چهارم سال 1979 را از اول آوریل 1979 به موقع اجرا بگذارد. این تعدیل قیمت، نفت پایه را به قیمت بشکه ای 14.546 دلار معین نمود. کنفرانس هر یک از کشورهای عضو را در افزایش قیمت نفت خود بر اساس شرایط موجه بازار آزاد گذاشت.
27ـ28 ژوئن ژنو: پنجاه و چهارمین کنفرانس اوپک موافقت نمود که به کشورهای عضو درباره افزایش مجدد ذخایر مالی صندوق ویژه اوپک به مبلغ 800 میلیون دلار دیگر توصیه شود. به منظور مقابله با خبرسازی های بعضی از بدگویان اوپک، از تاسیس یک آژانس بین المللی خبری برای اوپک پشتیبانی همه جانبه شد و یک کمیته کارشناسی مامور تحقیق درباره موثرترین وسایل اجرای این پروژه شد. کنفرانس از کشورهای صنعتی مهم مصرف کننده خواستار شد که خواه برای مصرف، خواه برای ذخیره سازی، کل تقاضای خود را کنترل کنند تا از بروز عواقب معکوس بر وضعیت مازاد جهانی نفت جلوگیری شود.
در تلاشی برای ایجاد ثبات در بازار، کنفرانس تصمیمات زیر را اتخاذ نمود: قیمت پایه نفت را به بشکه ای 18 دلار تعدیل نماید. به کشورهای عضو اجازه دهد که به قیمت های نفت خام خود حداکثر تا دو دلار در هر بشکه، اضافه بر تفاوت عادی قیمت، بیفزایند در صورت و موقعی که شرایط بازار چنین مزیتی را ضروری بنماید، و حداکثر قیمتی که کشورهای عضو مطالبه می نمایند نباید از 23.50 دلار در هر بشکه بیشتر شود.
27 سپتامبر وین: یک اجلاس عادی کمیته وزیران در امور مالی و پولی همانطور که پنجاه و چهارمین کنفرانس اوپک توصیه نموده بود درباره ذخیره مجدد منابع پولی صندوق ویژه اوپک بحث نمود. کمیته تصمیم گرفت که موافقت نامه مربوط به تاسیس صندوق را اصلاح نماید تا از طریق تجویز ادامه قرض، صندوق بتواند از بازپرداخت های این قروض در آتیه استفاده نماید. کمیته همچنین موافقت نمود که به مبلغ 100 میلیون دلار در اختیار صندوق مشترک برای کالاها قرار دهد تا موارد زیر را در بر بگیرد: کمک های داوطلبانه کشورهای عضو اوپک، کمک های داوطلبانه به صندوق مشترک، کمک به کشورهای عقب مانده برای پرداخت سهام اجباری آنها در صندوق مشترک.
3ـ5 اکتبر وین: سمینار 1797 دربارة «اوپک و بازارهای آینده انرژی» عده ای از وزیران نفت اوپک، جهان سوم و کشورهای صنعتی و همینطور تعداد 200 نفر از مدیران ارشد صنعت نفت بین المللی و موسسات مالی را به دور هم جمع کرد.
17ـ20 دسامبر کاراکاس: پنجاه و پنجمین کنفرانس اوپک تصمیم گرفت به کشورهای عضو اوپک توصیه نماید که ذخایر پولی صندوق ویژه اوپک را تا 1.6 بیلیون دلار افزایش دهند. علاوه بر 800 میلیون دلار مورد توافق در ژنو در ژوئن 1979، و همینطور مبلغ 1.6 بیلیون دلار که قبلا تعهد پرداخت آن به صندوق شد، با این رقم کل ذخایر پولی صندوق ویژه اوپک به 4 بیلیون دلار از زمان تاسیس آن بالغ می شد. کنفرانس همچنین به طور اصولی موافقت کرد که صندوق مذکور با همان شخصیت حقوقی به یک موسسه توسعه تبدیل شود. کنفرانس همچنین تصمیم گرفت که آژانس خبری اوپک (اوپکنا) به عنوان واحدی در دبیرخانه اوپک تاسیس شود و از 1980 آغاز به کار نماید.
                                                                                          

منبع : تاریخ شمار اوپک امور اوپک و روابط بین المللی

کد مطلب 157798

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
0 + 0 =