حفاری چاه های نفت و گاز پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در انحصار شرکت‌های غربی قرار داشت و در بازار بدون رقیب ایران، آن که سود می برد، بیگانه بود.

دولت های وقت مجبور بودند حفر چاه های نفت را با هر قیمت و هزینه ای بپذیرند، زیرا در اقتصاد وابسته به نفت، راهی جز افزایش تولید و فروش آن به هر قیمتی نبود.

توسعه مخازن نفت و گاز در نقاط مختلف کشور، گستره فعالیت این صنعت را افزایش داده بود و سفیران فرهنگی غربی در کوه و بیابان و مناطق شهری و روستایی در تردد بودند.

حقوق و مزایای ناچیزی به کارگران ایرانی پرداخت می‌شد و با کمترین هزینه، فرهنگ خود را اشاعه می دادند، در محیط کار نیز مدیریت و نظارت با بیگانگان بود و ایرانی های مسئول هم در واقع نظاره گر بودند تا ناظر.

گرچه صنعت نفت در 29 اسفند 1329 ملی شد، ولی صنعت حفاری به دلیل اهمیت ویژه، همچنان در دست بیگانگان و استعمارگران باقی ماند تا همواره به عنوان اهرم فشار مورد استفاده قرار گیرد.

حضور بیش از 40  شرکت حفاری خارجی و به طور عمده آمریکایی و انگلیسی، فعالیت 44 دستگاه حفاری، آتش سوزی 6 دستگاه در حین عملیات حفاری، صدمه زدن به مخازن نفت و گاز و سوختن میلیون‌ها بشکه نفت، واردات 100 درصد قطعات و تجهیزات، به کارگیری نیروهای ایرانی ‌در بخش های کارگری و پایین دستی، تولید غیرصیانتی از منابع نفت و گاز و عقد قراردادهای استعماری، از شاخص های مهم این دوره از حیات صنعت حفاری در کشور بود.

پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در بهمن 1357، موجب دگرگونی و تحولات بنیادینی در نهادهای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و به تبع آن صنعت نفت کشور و به ویژه صنعت حفاری دستخوش تحولات عظیم شد.

وقتی که در روزهای نخست انقلاب اسلامی، شرکت‌های حفاری خارجی مجبور به خروج از کشور شدند، تصور نمی‌کردند این رفتن بدون برگشت باشد، در آن شرایط افرادی نیز در داخل صنعت بودند که چنین تفکری داشتند.

اما از اوایل سال 1358 کارکنان زحمتکش و رنجدیده که سال ها طعم تلخ کار در شرکت‌های خارجی را چشیده بودند، با اجتماع خود خواستار تشکیل شرکتی ایرانی شدند، این تجمع ماه‌ها طول کشید و مذاکرات و نشست های زیادی میان مسئولان شرکت نفت و کارگران و کارمندان انجام شد.

پس از چندی نماینده ای از سوی حضرت امام (ره) با آنان دیدار و خواسته های کارکنان را به دولت وقت منعکس کرد و سرانجام در آذر ماه 58 تعدادی از کارگران به نیابت از تمام کارکنانی که قبل از انقلاب در شرکت‌های خارجی اشتغال داشتند، به محضر بنیانگذار جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی (ره) شرفیاب و خواستار تأسیس شرکتی ایرانی در زمینه حفاری شدند.

امام خمینی (ره) به دولت وقت دستور رسیدگی دادند و به این ترتیب در اول دی 1358، شرکت ملی حفاری ایران به عنوان نخستین نهاد اقتصادی برخاسته از ارزش های والای انقلاب اسلامی تاسیس شد.

شرکت ملی حفاری ایران تبلور اراده ملی و استقلال و خودکفایی در صنعت نفت کشور است.

در 32 سال گذشته، صنعت حفاری به عنوان یک صنعت بالادستی و راهبردی، جایگاه خود را در فرآیند تولید نفت حفظ کرده و به صورت بازوی توانمند صنعت نفت کشور، قابلیت ها و شایستگی‌های خود را به نمایش گذاشته و در سایه تلاش های طاقت فرسا و شبانه‌روزی کارکنان سختکوش، جلوه‌هایی از غرور، خلاقیت، نوآوری و ابتکار را به منصه ظهور رسانده است.

فعالیت‌هایی که کوچک ترین آنها در گذشته نیازمند استفاده از کارکنان و شرکت های خارجی و صرف هزینه‌های سرسام‌آور بود، اما  پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، کارکنان شریف این شرکت با درک عمیق از مسئولیت خطیر خود این خدمات را در سطح گسترده‌تر بدون نیاز به کارشناسان خارجی و با صرف هزینه‌ای کمتر و بازدهی بیشتر انجام می‌دهند.

کارنامه درخشان 32 سال گذشته سخت کوشان صنعت حفاری سرشار از انگیزه‌های قوی اسلامی و غیرت ملی است که در بخش‌های مختلف، اعم از تأمین نیازهای صنعت نفت در دوران دفاع مقدس، افزایش ناوگان عملیات حفاری، توسعه خدمات فنی و تخصصی، حضور در پروژه‌های ملی، بومی سازی صنعت حفاری، اشتغال زایی و کارآفرینی، ساخت قطعات و تجهیزات، ساخت دکل های حفاری، مهار و کنترل فوران چاه های نفت و گاز، جلوگیری از خروج میلیاردها دلار ارز از کشور روشن و واضح است.

خلع ید کامل از بیگانگان، تأمین خدمات فنی، مهندسی و راهبری حدود 80 دستگاه حفاری در خشکی و  دریا، ساخت قطعات و تجهیزات پرمصرف و دکل حفاری از سوی سازندگان داخلی، مدیریت، راهبری، برنامه ریزی و اجرای کار از سوی متخصصان ایرانی، تولید صیانتی از منابع نفت و گاز، استقلال و خودباوری را می توان از ویژگی های این دوره از صنعت حفاری کشور برشمرد.

نگاهی به فعالیت های شرکت ملی حفاری ایران

ویژگی های پنج سال اول (1363-1358)

تصویب اولین اساسنامه شرکت، پیگیری اجرای دستور بنیانگذار جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی (ره) به دولت وقت و اخذ مجوزهای قانونی، اجرایی کردن اساسنامه و اقدام های حقوقی برای شکل گیری شرکت ملی حفاری ایران.

سازماندهی ساختار شرکت، تدوین آیین نامه ها و مقررات استخدامی، تعیین حقوق و دستمزد کارکنان براساس ضوابط و دستورعمل های وزارت نفت، تثبیت شرکت ملی حفاری ایران به عنوان یکی از شرکت های زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران، جمع آوری، شناسایی و طبقه بندی تجهیزات و ماشین آلات باقیمانده از شرکت های حفاری قبل از انقلاب.

برنامه ریزی برای حضور فعال در پروژه‌های حفاری دریایی با بازسازی و راه‌اندازی دستگاه حفاری دریایی شهید مدرس، تنظیم برنامه‌های آموزشی به منظور تربیت نیروی انسانی متخصص و راه‌اندازی آموزشگاه تکنولوژی حفاری برای تربیت و تأمین متخصصان مورد نیاز، راه‌‌اندازی تدریجی دستگاه‌های حفاری خشکی.

ویژگی های پنج سال دوم (1368-1364)

تنظیم برنامه 20 ساله صنعت حفاری، توسعه ناوگان حفاری در خشکی، برنامه ریزی برای آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص موردنیاز عملیات حفاری و خدمات فنی، مهندسی، اصلاح ساختار و سازماندهی متناسب با توسعه دستگاه های حفاری، و خرید و به کارگیری دستگاه حفاری شهید رجایی.

در دوران دفاع مقدس، شرکت ملی حفاری ایران ضمن تأمین نیازهای صنعت نفت با تکمیل  309 حلقه چاه اکتشافی، توسعه‌ای و تعمیری شامل 292 حلقه چاه خشکی و 17 حلقه دریایی با متراژ بیش از 600 هزار متر ضمن حفظ تولید در سخت‌ترین شرایط، همنوا با تمام شیفتگان حق و شیدایان کوی عشق، سرود شهادت سر دادند و 40 شهید، 279 جانباز  و 58 آزاده گرانترین و با ارزش ترین هدیه این شرکت به ملت شریف ایران بوده است.

ویژگی های پنج سال سوم (1373-1369)

اعزام کارشناسان به خارج از کشور برای آموزش و فراگیری فناوری های نوین، توسعه ناوگان عملیات نمودارگیری و تجهیز آن به سامانه ‌های روزآمد جهان، شروع به ساخت 350 واحد مسکونی برای اسکان کارکنان، آغاز طراحی و ساخت پروژه عمرانی و زیربنایی، افزایش ناوگان حفاری، توسعه ناوگان جابه جایی دستگاه های حفاری و خدمات فنی تخصصی.

با پایان یافتن جنگ تحمیلی و شروع برنامه اول توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور شرکت ملی حفاری ایران جزء اولین سازمان هایی بود که با افزایش 100 درصدی توان عملیاتی، برنامه افزایش تولید نفت را با حفر چاه های نفت و گاز تحقق بخشید.

ویژگی های پنج سال چهارم (1378-1374)

ارتقای سطح دانش کارکنان با برگزاری دوره های مدیریتی، توسعه فعالیت های فرهنگی، رفاهی با ساخت مجموعه‌های فرهنگی، ورزشی، مجتمع‌های آموزشی، مساجد و نمازخانه‌ها، سالن‌های غذاخوری کارگاه ها، مسکونی کردن شهرک حفاری، ساخت بیش از 200 واحد مسکونی سازمانی و اجرای پروژه عمرانی و زیربنایی، توسعه ناوگان حفاری، آغاز عملیات حفاری در دریای خزر با راه اندازی دستگاه حفاری دریایی ایران خزر، عقد قرارداد با شرکت پتروناس برای حفر چاه های گازی در کشور ترکمنستان، انعقاد قرارداد ارائه خدمات سیمانکاری در کشور لیبی، توسعه خدمات فنی تخصصی با به کارگیری فناوری های عملیات نمودارگیری، لوله مغزی سیار و حفاری افقی و جهت دار.

ویژگی های دوره پنچ سال پنجم (1383-1379)

برنامه ریزی و مدیریت برای استقرار نظام نوین صنعت حفاری و سیاست‌گذاری خط مشی شرکت به سوی بنگاه اقتصادی، تغییر در ساختار، سازماندهی جدید برای مدیریت های عملیات به منظور به کارگیری نیروهای جوان و تحصیلکرده همچنین تربیت نیروهای کارآمد برای سمت‌های کلیدی آینده، توسعه فعالیت های مهندسی با تاکید بر پروژه‌های تحقیقاتی، پژوهشی و کلید در دست، برنامه ریزی برای ارتقای دستگاه های حفاری با خرید و به کارگیری فناوری های روزآمد، توسعه خدمات فنی، مهندسی و عملیات ویژه با افزایش ناوگان حفاری افقی و جهت دار، نمودارگیری و لوله مغزی سیار، افزایش ناوگان عملیات سیمانکاری، برنامه ریزی برای بازسازی دستگاه دریایی شهید رجایی و ایران خزر، بازسازی، نوسازی و ارتقای کیفی دستگاه های حفاری خشکی، افزایش امکانات فرهنگی، رفاهی با ساخت مجموعه‌های فرهنگی، ورزشی و خرید واحدهای مسکونی و واگذاری آنها به کارکنان، گسترش فعالیت های نرم افزاری و رایانه‌ای، ایجاد سازکار مناسب برای حضور فعال در مناقصه های داخلی، بین المللی و رقابتی به ویژه بیع متقابل.

ویژگی های دوره پنج سال ششم (1388-1384)

سرمایه گذاری برای ارتقای سطح کمی و کیفی عملیات حفاری و خدمات فنی مهندسی از طریق به کارگیری فناوری های نوین، برنامه ریزی برای ساخت و راه اندازی دستگاه های حفاری خشکی در داخل کشور با اتکا به صنایع داخلی و امکانات شرکت، بازسازی، نوسازی و ارتقای کیفی دستگاه حفاری خشکی، راه اندازی دستگاه شهید رجایی پس از بازسازی در عملیات حفاری فازهای 4 و 5 پارس جنوبی، برنامه ریزی برای بازسازی، نوسازی و ارتقای کیفی دستگاه حفاری شهید مدرس، عقد قرارداد و آغاز عملیات در پروژه‌های ملی فازهای 9 ،10 میدان پارس جنوبی و میدان آزادگان، انعقاد قرارداد با شرکت های داخلی وخارجی برای صدور گواهینامه‌های بین المللی، استقرار سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001-2008 با تأیید شرکت بین المللی DNV، توجه به سلامت کارکنان دستگاه های حفاری با استقرار پزشک و امکانات مورد نیاز، مدیریت و برنامه ریزی برای انجام عملیات موفقت آمیز مهار چاه کنگان 23 و مهار فوران چاه های دریایی سکوی ابوذر.

توسعه صنعت حفاری کشور در ابعاد فنی و تخصصی، توجه ویژه‌ای به استاندارد کردن تمام فعالیت‌ها، ارتقای کیفی ناوگان حفاری، نگاهی انسان مدار به نیروی انسانی، تاکید بر ایمنی، بهداشت و محیط زیست، پاسخگویی به نیازهای صنعت نفت کشور و تثبیت جایگاه شرکت در میان شرکت‌های بین‌المللی و آغاز دومین پروژه برون مرزی ارائه خدمات سیمانکاری در کشور لیبی.

ویژگی های دوره پنج سال هفتم (1389 تا کنون)

برنامه ریزی برای اجرایی شدن سیاست‌های راهبردی به منظور ارتقای کیفی و به روزرسانی صنعت حفاری، برنامه ریزی برای ساخت و راه اندازی دکل های حفاری خشکی با استفاده از سازندگان داخلی، توسعه ناوگان حفاری خشکی و دریایی، برنامه ریزی جهت ساخت و خرید 17 دستگاه حفاری خشکی و 2 دستگاه حفاری دریایی، بازسازی، نوسازی و ارتقای کیفی و تغییر سیستم دستگاه های حفاری خشکی، توسعه خدمات فنی و تخصصی با خرید و به کارگیری دستگاه های سیمانکاری، لوله مغزی سیار، مجموعه دوم حفاری فرو تعادلی و ناوگان عملیات نمودارگیری، عقد قرارداد و آغاز عملیات در پروژه‌های ملی فازهای 17، 18 و 14 پارس جنوبی، و چندین قرارداد جدید، برنامه ریزی برای جذب، تربیت و به کارگیری نیروی انسانی جدید از میان دانش آموختگان دانشگاه ها به منظور تصدی مشاغل کلیدی شرکت، واگذاری امور غیرفنی به اشخاص ثالث و تمرکز بر فعالیت های اساسی، مدیریت و برنامه ریزی برای انجام عملیات موفقت آمیز مهار چاه 24 نفت شهر و انتخاب شرکت ملی حفاری ایران به عنوان شرکت برتر در جشنواره ملی شهید رجایی. 

مزایا و تأثیرهای تاسیس شرکت ملی حفاری ایران

جلوگیری از اعمال فشار و تحمیل خواسته های غیر متعارف شرکت‌های بین المللی در بخش حفاری کشور؛

جلوگیری از رشد و افزایش بی رویه نرخ خدمات فنی/ تخصصی؛

انتقال دانش و فناوری های جدید مربوط به ساخت تجهیزات و ماشین آلات و به کارگیری آنها در داخل کشور؛

تأمین نیازهای صنعت نفت کشور در بخش حفاری چاه های نفت و گاز؛

بومی سازی ساخت دکل حفاری در کشور و ساخت بیش از 17 هزار قطعات پرمصرف صنعت حفاری.

بومی سازی و نهادینه کردن تخصص انحصاری مهار و فوران چاه های نفت و گاز.

این اقدام ها علاوه بر صیانت از اقتدار ملی، سبب جلوگیری از خروج میلیاردها دلار ارز از کشور و اشتغال زایی برای بیش از 16 هزار نفر به طور مستقیم و نزدیک به 30 هزار نفر به صورت غیرمستقیم شده است.

از ابتدای تاسیس شرکت ملی حفاری ایران تا کنون حدود 3 هزار و 250 حلقه چاه نفت و گاز با متراژ بیش از 7 میلیون متر حفر و تکمیل و افزون بر 105 هزار مورد خدمات فنی مهندسی به چاه های حفاری و تولیدی ارائه شده است.

صنعت حفاری در مقطع کنونی با درک نیازهای کشور تلاش دارد تا بار سنگین رسالت خود را بر دوش کشیده و توان آزموده را در مسیر پویایی و بالندگی اقتصاد کشور قرار دهد.

این صنعت با همت و تلاش کارکنان سختکوش و با حفظ و صیانت از منابع خدادادی و استفاده از روش های ساختاری و بسط و گسترش فعالیت های کیفی، متناسب با برنامه توسعه و سند چشم انداز 20 ساله کشور، جلوه های روشنی از کار و تلاش را ترسیم کرده و طلایه دار توسعه صنعتی ایران اسلامی در عرصه تولید، نوآوری و شکوفایی صنعتی است.