سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک ) در سپتامبر سال 1960 میلادی با امضاء یک قرار داد در بغداد، توسط پنج کشور ایران، عراق، کویت، عربستان و ونزوئلا تاسیس شد. پس از تاسیس سازمان اوپک از سوی بنیانگذاران آن، کشورهای قطر ( 1961 )، اندونزی ( 1962 )، لیبی ( 1962 )، امارات متحده عربی ( 1967 )، الجزایر ( 1969 )، نیجریه ( 1971 )، اکوادور ( 1973 )، گابن ( 1975 ) و آنگولا ( 2007 ) به آن ملحق شدند.
از دسامبر 1992 تا اکتبر 2007، اکوادور عضویت خود در اوپک را به حالت تعلیق در آورد. گابن به عضویت خود در سال 1995 خاتمه داد و عضویت موثر اندونزی در ژانویه 2009 به حالت تعلیق درآمد.
الجزایر Algeria
الجزایر یکی از کشورهای مهم تولید کننده نفت و گاز و یکی از اعضای سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک ) است. بر اساس گزارشهای وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا، بخش هیدروکربن الجزایر، حدود 60 درصد از درآمدهای بودجه ای، 36 در صد از تولید ناخالص داخلی و بالغ بر 97 درصد از درآمدهای حاصل از صادرات نفت این کشور را در سال 2010 میلادی به خود اختصاص داده است.
در سال 2010، الجزایر چهارمین تولید کننده نفت خام در آفریقا پس از نیجریه، آنگولا و لیبی بوده است. این کشور علاوه بر تولید نفت نسبت به تولید میعانات و همچنین مایعات گاز طبیعی مبادرت می کند که از نظام سهمیه بندی اوپک معاف هستند. الجزایر در سال 2010 میلادی، هشتمین تولید کننده بزرگ گاز طبیعی در جهان و سومین تامین کننده گاز اروپا بوده است.
برابر گزارش منتشره از سوی مجله بین المللی علمی پژوهشی Oil and Gas Journal، مجموع ذخایر اثبات شده نفت خام الجزایر تا ژانویه 2012 حدود 12.2 میلیارد بشکه براورد شده است.
و بر اساس گزارش سازمان مطالعات انرژی آمریکا، الجزایر در سال 2011 به طور متوسط روزانه، حدود یک میلیون و 270 هزار بشکه نفت خام، حدود 270 هزار بشکه مایعات نفتی و بالغ بر 340 هزار بشکه مایعات گاز طبیعی تولید کرده است.
براوردهای انجام شده توسط این سازمان حاکی از آن است که الجزایر در سال 2011 میلادی روزانه حدود 750 هزار بشکه نفت صادر کرده است که بزرگترین بخش آن به آمریکای شمالی و عمدتا به ایالات متحده بوده است.
آنگولا Angola
جمهوری آنگولا دومین تولید کننده نفت در آفریقا است که در بخش جنوبی آفریقا و در ساحل اقیانوس اطلس قرار دارد. جمعیت این کشور حدود 18 میلیون نفر است. بخش مهمی از اقتصاد آنگولا وابسته به نفت است به طوری که تولید و صادرات نفت، نیمی از تولید ناخالص داخلی و 90 درصد از صادرات این کشور را در بر می گیرد.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منتشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام آنگولا حدود یک میلیون و 618 میلیون بشکه در روز، مصرف داخلی نفت آنگولا حدود 90 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور حدود یک میلیون و 543 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی آن بالغ بر 26.4 هزار بشکه در روز اعلام شده است. خروجی فراورده های نفتی آنگولا بالغ بر 39.4 هزار بشکه در روز است.
برابر بولتن سال 2012 اوپک، مجموع ذخایر اثبات شده نفت آنگولا حدود 10 میلیارد و 470 میلیون بشکه است.
اکوادور Ecuador
کشور اکوادور با مساحتی حدود 280 هزار کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر 14 میلیون نفر در آمریکای لاتین و در ساحل غربی اقیانوس آرام قرار گرفته است.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منتشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام اکوادور 500 هزار بشکه در روز، مصرف داخلی نفت اکوادور حدود 256 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور حدود 334 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی آن حدود 29 هزار بشکه در روز اعلام شده است . خروجی تولید فراورده های نفتی اکوادور بالغ بر 217 هزار بشکه در روز است.
برابر بولتن سال 2012 اوپک، مجموع ذخایر اثبات شده نفت اکوادور حدود 8 میلیارد و 240 میلیون بشکه است.
ایران Iran
برابر گزارش سال 2013 سازمان مطالعات انرژی آمریکا، ایران دارای چهارمین ذخایر نفتی اثبات شده جهان و دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی در جهان است. ایران به عنوان یکی از اعضای اوپک، در سال 2012 در مجموع ذخایر نفت و گاز در بین چهار کشور دارای رتبه اول قراردارد.
تنگه هرمز، در ساحل جنوب شرقی ایران، یکی از مسیرهای مهم صادرات نفت از ایران و دیگر کشورهای خلیج فارس است. در سال 2011 حدود 17 میلیون بشکه نفت در روز ( 35 درصد از تمام نفت داد و ستد شده به وسیله کشتی و 20 درصد از نفت داد و ستد شده در سراسر جهان) از طریق این تنگه حمل و در بازارهای جهانی مبادله شده است. علاوه بر نفت، گاز طبیعی مایع شده ( LNG ) نیز از طریق تنگه هرمز در جریان است. صادرات گاز طبیعی مایع شده قطر با حجمی حدود 56.6 میلیارد متر مکعب در سال ( 155 میلیون متر مکعب در روز ) از طریق تنگه هرمز، حدود 20 درصد از تجارت جهانی LNG را در بر می گیرد.
علاوه بر این، حجم واردات LNG کویت از طریق تنگه هرمز، حدود 2 میلیارد و 832 میلیون متر مکعب در سال 2010 گزارش شده است که چیزی حدود 7 میلیون و 759 هزار متر مکعب در روز را در بر می گیرد.
برابر گزارش منتشره از سوی مجله بین المللی علمی پژوهشی Oil and Gas Journal در ژانویه 2013، ایران با حدود 154 میلیارد بشکه ذخایر نفتی اثبات شده، نه درصد از کل ذخایر نفت خام جهان و بیش از 12 درصد از ذخایر اوپک را در اختیار دارد.
برابر گزارش های منتشره از سوی اکونومیست (Economist Intelligence Unit ) صادرات نفت حدود 80 درصد از کل درآمد حاصل از صادرات ایران و 50 تا 60 درصد از درآمد دولت را تشکیل می دهد.
برابر گزارش مرکز مطالعات انرژی آمریکا، ایران با مصرف داخلی حدود 1.7 میلیون بشکه در روز در سال 2011، دومین کشور مصرف کننده عمده نفت در خاورمیانه پس از عربستان سعودی است.
برابر این گزارش، در گذشته و قبل از شدت یافتن اعمال تحریمهای یک جانبه علیه ایران، ظرفیت پالایشگاه های ایران توان پاسخگویی برای تامین مصارف داخلی کشور را نداشت و بخصوص در بخش بنزین به شدت وابسته به واردات محصولات نفتی تصفیه شده بود. ایران در واکنش به تحریمهای بین المللی و با استفاده از توان متخصصین داخلی به سرعت ظرفیت پالایشگاه های داخلی خود را گسترش داد، تا جایی که علاوه بر تامین کامل نیاز داخلی، در آینده نه چندان دور به یکی از صادر کنندگان عمده بنزین تبدیل می شود.
برابر آخرین آمار مرکز آمار و اطلاعات آمریکا، متوسط تولید نفت ایران در سال 2011 حدود 4 میلیون و 231 هزار بشکه در روز گزارش شده است.
عراق Iraq
کشور عراق در سال 2012، هشتمین تولید کننده بزرگ جهان در تولید مایعات نفتی بود. این کشور دارای بزرگترین ذخایر اثبات شده نفت خام جهان پس از عربستان سعودی، ونزوئلا، کانادا و ایران است.
علی رغم داشتن ذخایر بزرگ اثبات شده نفت خام، افزایش تولید نفت عراق به دلیل محدودیت در زیرساختها و اختلافات سیاسی موجود در این کشور با کندی پیش می رود.
برابر گزارش منتشره از سوی مجله بین المللی علمی پژوهشی Oil and Gas Journal در ژانویه 2013، عراق برآورد خود را از ذخایر نفتی اثبات شده از 115 میلیارد بشکه در سال 2011 به 141 میلیارد بشکه در سال 2012 افزایش داده است.
بر اساس گزارش مرکز مطالعات انرژی آمریکا، تولید نفت خام عراق در سال 2012 به طور متوسط 3 میلیون بشکه در روز گزارش شده است.
بر پایه این گزارش، در سال 2012 میلادی، عراق ششمین صادر کننده بزرگ مایعات نفتی در جهان بوده است و بیشتر صادرات نفت این کشور به ایالات متحده و پالایشگاه های آسیا تحویل شده است.
برابر اطلاعات مرکز مطالعات انرژی آمریکا و موسسه بین المللی Lloyd ، عراق در سال 2012، روزانه 2.4 میلیون بشکه نفت خام صادر کرده است. حدود 2.1 میلیون بشکه در روز از این صادرات از طریق بنادر عراق در خلیج فارس و مابقی آن از طریق خط لوله عراق و ترکیه در شمال عراق انجام شده است.
برابر آخرین آمار منتشره از سوی مرکز مطالعات و آمار آمریکا، صادرات نفت خام 84 درصد از کل درآمدهای ارزی حاصل از تجارت خارجی عراق در سال 2012 را به خود اختصاص داده است.
کویت Kuwait
اقتصاد کویت به شدت وابسته به درآمدهای حاصل از صادرات نفت است به طوری که نیمی از تولید ناخالص داخلی و 95 درصد از درآمدهای دولت از این طریق تامین می شود.
برابر گزارش منتشره از سوی مجله بین المللی علمی پژوهشی Oil and Gas Journal در ژانویه 2013، ذخایر اثبات شده نفت کویت، محدود در مرزهای داخلی این کشور 101.5 میلیارد بشکه اعلام شده که 7 درصد از ذخایر کل جهان است. کویت همچنین دارای یک میدان مشترک با کشور عربستان است که دارای 5 میلیارد بشکه ذخایر نفتی اثبات شده است. با در نظر گرفتن سهم کویت از نفت این منطقه، حجم کل ذخایر نفتی این کشور 104 میلیارد بشکه براورد می شود.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منتشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام کویت حدود 2 میلیون و 659 میلیون بشکه در روز، مصرف داخلی نفت کویت حدود 361 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور حدود یک میلیون و 816 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی این کشور بالغ بر 629 هزار بشکه در روز اعلام شده است. خروجی تولید فراورده های نفتی کویت 361 هزار بشکه در روز است.
لیبی Libya
لیبی با جمعیتی بالغ بر 6 میلیون نفر در شمال آفریقا واقع شده است که بیش از یک چهارم از جمعیت این کشور در پایتخت آن زندگی می کنند. اقتصاد لیبی شدیدا به درآمدهای نفتی وابسته است به طوری که صادرات نفتی 95 درصد از درآمدهای صادراتی این کشور را در بر گرفته و حدود یک چهارم از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می دهد.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منتشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام لبیبی حدود 489 هزار بشکه در روز، مصرف داخلی نفت لیبی حدود 231 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور حدود 300 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی آن بالغ بر 20.6 هزار بشکه در روز است. برابر این گزارش، خروجی تولید فراورده های نفتی لیبی 11.82 هزار بشکه در روز اعلام شده است.
برابر بولتن سال 2012 اوپک، مجموع ذخایر اثبات شده نفت لیبی حدود 48 میلیارد بشکه است.
نیجریه Nigeria
نیجریه با 163 میلیون نفر جمعیت پرجمعیت تریک کشور در میان اعضای اوپک است. این کشور در خلیج گینه و در ساحل غربی آفریقا قرار گرفته است. بخش نفت 20 درصد از تولید ناخالص داخلی، 95 درصد از درآمدهای ارزی خارجی و حدود 65 درصد از درآمدهای بودجه ای نیجریه را تشکیل می دهد.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام نیجریه حدود یک میلیون و 975 هزار بشکه در روز، مصرف داخلی نفت نیجریه حدود 267 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور حدود 2 میلیون و 377 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی این کشور بالغ بر 23.6 هزار بشکه در روز اعلام شده است. خروجی تولید فراورده های نفتی نیجریه 100.3 هزار بشکه در روز است.
برابر بولتن سال 2012 اوپک، مجموع ذخایر اثبات شده نفت نیجریه حدود 37 میلیارد 200 میلیون بشکه است.
قطر Qatar
قطر با مساحتی حدود 11 هزار کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر یک میلیون و هشتصد هزار نفر، کوچکترین کشور عضو اوپک از لحاظ مساحت و جمعیت است.
بیش از 60 درصد از تولید ناخالص داخلی، حدود 85 درصد از درآمدهای حاصل از صادرات و 70 درصد از درآمدهای دولت قطر از محل تولید و صادرات نفت و گاز تامین می شود. نیروی کار خارجی نزدیک به 75 درصد از ساکنان این کشور را تشکیل می دهد که بسیاری از آنها در دوحه زندگی می کنند.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام قطر حدود 734 هزار بشکه در روز، مصرف داخلی نفت قطر حدود 125 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور 588 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی آن بالغ بر 508.8 هزار بشکه در روز است. خروجی تولید فراورده های نفتی قطر 127 هزار بشکه در روز است.
برابر بولتن سال 2012 اوپک، مجموع ذخایر اثبات شده نفت قطر حدود 25 میلیارد 380 میلیون بشکه است.
عربستان سعودی Saudi Arabia
عربستان سعودی با در اختیار داشتن حدود یک پنجم ذخایر اثبات شده نفت جهان، پس از روسیه بزرگترین تولید کننده و صادر کننده مایعات نفتی جهان در سال 2012 است. این کشور همچنین با مصرف 3 میلیون بشکه نفت در روز در سال 2012، مقام نخست را به عنوان بزرگترین مصرف کننده نفت خاور میانه در اختیار دارد.
برابر آخرین آمار منتشر ه از سوی اداره اطلاعات و آمار آمریکا، مجموع ذخایر اثبات شده نفت خام عربستان تا ابتدای ژانویه 2012 بالغ بر 264.6 میلیارد بشکه گزارش شده است.
اقتصاد کشور عربستان به شدت به نفت وابسته است تا جایی که برابر بولتن سالانه آماری 2012 اوپک، صادرات نفت خام، بالغ بر 90 درصد از کل درآمدهای صادراتی این کشور در سال 2011 را در بر گرفته است.
برابر گزارش سال 2013 مرکز مطالعات انرژی آمریکا، عربستان سعودی در سال 2012 به طور متوسط روزانه 11.6 میلیون بشکه مایعات نفتی ( 9.8 میلیون بشکه در روز نفت خام و 1.8 میلیون بشکه در روز مایعات گاز طبیعی ( NGL ) و دیگر مایعات) تولید کرده است.
برابر این گزارش، عربستان سعودی در سال 2012 میلادی به طور متوسط 7.5 میلیون بشکه نفت خام در روز صادر کرده است. ظرفیت تولید نفت خام این کشور در پایان سال 2012 چیزی کمتر از 12 میلیون بشکه در روز گزارش شده است.
امارات متحده عربی United Arab Emirates
امارات متحده عربی شامل هفت امارت_ ابوظبی، عجمان، دبی، فجیره، راس الخیمه، شارجه و ام الکویت_ در جنوب خلیج فارس قرار گرفته است. این کشور با 84 هزار کیلومتر مربع مساحت دارای جمعیتی در حدود 5 میلیون نفر است که بیش از یک میلیون نفر این جمعیت در ابوظبی_پایتخت امارات متحده عربی زندگی می کنند.
حدود 30 درصد از تولید ناخالص داخلی امارات متحده عربی مستقیما به نفت و گاز مربوط می شود.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام امارات حدود 2 میلیون و 565 هزار بشکه در روز، مصرف داخلی نفت امارات حدود 618 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور 2 میلیون و 330 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی این کشور بالغ بر 227 هزار بشکه در روز اعلام شده است. خروجی تولید فراورده های نفتی امارات 446.2 هزار بشکه در روز است.
برابر بولتن سال 2012 اوپک، مجموع ذخایر اثبات شده نفت امارات متحده عربی حدود 97 میلیارد 800 میلیون بشکه است.
ونزوئلا Venezuela
ونزوئلا با مساحت 916 هزار کیلومتر مربعی و با جمعیتی بالغ بر 29 میلیون نفر در امتداد ساحل کارائیب در آمریکای جنوبی واقع شده است.
درآمدهای نفتی، حدود 94 درصد از درآمدهای صادراتی، بیش از 50 درصد از درآمدهای بودجه ای دولت و حدود 30 درصد از تولید ناخالص داخلی ونزوئلا را تشکیل میدهد.
برابر بولتن سالانه آماری سال 2012 منشره از سوی سازمان کشورهای صادر کننده نفت ( اوپک)، تولید نفت خام ونزوئلا حدود 2 میلیون و 881 هزار بشکه در روز، مصرف داخلی نفت ونزوئلا حدود 742 هزار بشکه در روز، صادرات نفت خام این کشور یک میلیون و 553 هزار بشکه در روز و صادرات فراورده های نفتی آن بالغ بر 786.3 هزار بشکه در روز اعلام شده است. خروجی تولید فراورده های نفتی ونزوئلا یک میلیون و 131.7 هزار بشکه در روز است.
برابر بولتن سال 2012 اوپک، مجموع ذخایر اثبات شده نفت ونزوئلا حدود 297 میلیارد 570 میلیون بشکه است.
نظر شما