ایران دومین دارنده ذخایر گاز و سومین دارنده ذخایر نفت جهان است، همچنین یکی از محورهای اساسی توسعه کشور با ملاحظه سند چشم انداز بیست ساله، توسعه انرژی و اجرای پروژه های نفت، گاز و پتروشیمی است.

شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب با بیش از 50 میدان هیدروکربوری بزرگ و کوچک در جنوب غربی ایران، بزرگ ترین شرکت تابع شرکت ملی نفت ایران و عمده ترین تولید کننده نفت و گاز کشور محسوب می شود  که به عنوان زادگاه صنعت نفت ایران، پس از حفر نخستین چاه نفتی خاورمیانه در مسجدسلیمان در سال 1287 خورشیدی همواره کانون تحول و توسعه فناوری های جدید به منظور استخراج و تولید نفت و گاز بوده است.

تولید نفت مناطق نفت خیز جنوب هم اکنون افزون بر سه میلیون و 200 هزار بشکه در روز است که 83 درصد کل نفت تولیدی کشور در دریا و خشکی را تشکیل می دهد.

همچنین این شرکت روزانه 115میلیون متر مکعب گاز غنی تولید دارد که با توسعه میدان های جدید و افزایش ضریب بازیافت مخازن این رقم افزایش می یابد.

متوسط ضریب مورد انتظار برداشت از مجموعه مخازن نفتی کشور حدود 27 درصد است، اگرچه ضریب برداشت از مخازن نفت با توجه به شرایط خاص هر مخزن متفاوت، اما این رقم برای حدود 44 مخزن نفت مناطق نفت‌خیز جنوب حدود 28 درصد است.

باید توجه داشت که هر یک درصد افزایش ضریب بازیافت نفت در مخازن نفتی ایران به تولید حدود 5 میلیارد بشکه نفت اضافه منجر خواهد شد و افزایش 5 درصدی برداشت از مخازن، معادل کشف یک مخزن جدید است.

از نظر کارشناسان، ضریب بازیافت، دسته‌بندی‌های گوناگونی دارد که هنگام مقایسه، باید مدنظر قرار گیرند، ضمن آن که حتی در مورد گروهی از مخازن باید توجه داشت که ضریب بازیافت در محدوده وسیعی تغییر می کند؛ بنابراین باید حداکثر، حداقل و متوسط آن باید مقایسه شود.

تولید اولیه از یک مخزن نفتی به کمک فشار اولیه موجود در مخزن تحقق می یابد و پس از مدتی با کاهش این فشار، برای تولید صیانتی با شیوه های دیگر مانند برداشت ثانویه، فشار مخزن از خارج آن تامین می شود.

هر مخزن بسته به سیال و نوع سنگ مخزن، همچنین نوع رانش نفت در مخزن شیوه خاصی برای ازدیاد برداشت دارد. برای مثال تزریق گاز یا تزریق متناوب آب و گاز، به وسیله ویژگی های فیزیکی سنگ مخزن، نوع رانش نفت و خصوصیات سیالات موجود در مخزن کنترل می شوند؛ از این رو روش های به کار گرفته شده در سایر کشورهای نفت خیز را نمی توان به طور مستقیم روی مخازن کشور به کار برد و باید تحقیقات در سطوح علمی و عملی روی مخازن انجام شود.

مدیریت یکپارچه منابع هیدروکربوری که از اولویت های برنامه های مناطق نفت‌خیز جنوب است، با هدف تولید صیانتی نفت و گاز، افزایش بازیافت نهایی، تولید نشدن گاز از کلاهک مخازن نفتی، رعایت تناسب تولید از بخش های مختلف یک مخزن و تولید متعادل و همزمان از مخازنی که شبکه آبده مشترکی دارند، اجرا می شود.

افزایش بازیافت نهایی هم اکنون به طور عمده با اجرای طرح های تزریق گاز غیر امتزاجی به دست می آید، اما بزرگ‌ترین پروژه تزریق امتزاجی گاز در رامشیر از نظر تئوریک دورنمای بهتری را در این زمینه ارائه می دهد.

پروژه های تحقیقاتی برای به کارگیری روش های جدید مطابق با فناوری روز از جمله روش های نوین حفاری، تزریق دی اکسید کربن و استفاده از نانوتکنولوژی و بهینه سازی پروژه های موجود نیز در دست بررسی است که در صورت کسب نتیجه مطلوب، کاربردی خواهند شد.

افزون بر این، به طور طبیعی مقدار زیادی گاز به صورت محلول در نفت خام وجود دارد که به شکل گاز همراه نفت استخراج می شود. بیشتر این گاز تا سال های پایانی دهه 40 خورشیدی، سوزانده می شد.

برنامه جمع آوری گازهای همراه با انتقال مراحل اول تفکیک واحدهای بهره برداری اهواز، مارون و آغاجاری آغاز شد و در عمل تا سال 1357 حدود 20 درصد از گازهای همراه نفت جمع آوری می شد.

ارقام گازهای سوزانده شده  نسبت به گازهای تولیدی در سال 1365 نشان می دهد که حدود 58 درصد به دلیل نبود تاسیسات جمع آوری سوزانده شده و  این در حالی است که ارقام مشابه سال 1383 بیانگر کاهش 27 درصدی سوزاندن گازهای همراه است.

شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب با اجرای پروژه های در دست اقدام در نظر دارد نسبت گاز سوزانده شده به گاز تولید شده را به زیر 3 درصد برساند.

هم اکنون بیش از 92 درصد از گازهای همراه نفت در مناطق نفت خیز جنوب جمع آوری می شود و جمع‌آوری گازهای باقی مانده پنج پروژه دیگر عملیاتی شده است.

مجموع اعتبار در نظر گرفته شده برای این پروژه‌ها، 2 هزار میلیارد ریال است که با تکمیل آنها، روزانه 100 میلیون فوت مکعب گاز جمع‌آوری، فشارافزایی و تزریق خواهد شد .

این شرکت با هدف کاهش گازهای سوزانده شده، تامین بخشی از گازهای مورد نیاز برای تزریق در میدان های نفتی، همچنین حفاظت از محیط زیست، طرح جلوگیری از سوزاندن گازهای همراه نفت را در دست اجرا دارد که با اجرای این پروژه‌ها تا سال 1390 تمام گازهای باقی مانده نیز جمع آوری می شود.

ازدیاد برداشت نفت از مخازن نفتی به صورت گاز و گاز مایع و افزایش بهره دهی چاه ها، استحصال مایعات گازی و تامین خوراک مجتمع های پتروشیمی و جلوگیری از آلودگی محیط زیست از جمله مزیت های طرح جمع آوری گازهای همراه نفت است.

مطالعات مهندسی مخازن نشان می دهد که مخازن گازی نه گانه این شرکت شامل مارون خامی، کارون، بنگستان، بی بی حکیمه خامی، خلیج آغاجاری، رگ سفید خامی، پازنان خامی، کرنج خامی، میلاتون و قلعه نار خامی دارای قابلیت تولید گاز سبک به میزان 800 میلیون فوت مکعب در روز و مایعات گازی به میزان 120 هزار بشکه در روز است که به منظور تامین بخشی از گازهای مورد نیاز تزریق در میدان های نفتی و استحصال مایعات گازی، طرح توسعه مخازن گازی اجرایی شده است و در آینده نزدیک شاهد نتایج چشمگیر آن خواهیم بود.

میدان پرنج یکی از میدان های شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب است که محاسبات اولیه با اطلاعات کنونی نشان داد این میدان یک میلیارد و 600 میلیون بشکه نفت درجا و 450 میلیون بشکه نفت قابل برداشت دارد.

وجود نفت در این میدان با حفاری یک حلقه چاه اکتشافی به وسیله مدیریت امور اکتشاف شرکت ملی نفت ایران که در فروردین سال جاری (1386) در عمق 3 هزار و 50 متری تکمیل شد، قطعیت یافت و این میدان با برداشت نفت از یک حلقه چاه به میزان 3 هزار بشکه در روز در مدار تولید قرار گرفت که قابلیت افزایش دارد.

طرح تولید زودهنگام میدان آزادگان از دیگر طرح های توسعه ای مناطق نفت خیز جنوب است که نه تنها آسیبی به میدان نمی‌رساند بلکه برای اصلاح و بازنگری در برنامه جامع که یک شرکت‌ خارجی بر اساس اطلاعات ناقص استاتیک آنرا پیشنهاد داد، کاملا ضروری است.

عملیات اجرایی تولید زودهنگام از میدان آزادگان از اردیبهشت سال جاری (1386) آغاز شد و در 15 تیر ماه با بهره برداری از نخستین چاه اکتشافی به تولید رسید، ضمن آن که صیانتی بودن برداشت اولیه از میدان آزادگان را کارشناسان شرکت ملی نفت ایران ارزیابی و تایید کرده اند.

نگاهی گذرا به پروژه های توسعه ای در شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب نشان می دهد که این شرکت در اجرای برنامه های توسعه، کارنامه ای بس درخشان دارد.

تدوین و اجرای برنامه های تولید نفت خام، گاز و گاز  طبیعی مایع  بر اساس سیاست کلی شرکت ملی نفت ایران، تدوین دستورعمل های فنی و تخصصی، مطالعه میدان ها و صیانت از مخازن، نظارت بر اجرای برنامه های بهره برداری نفت، گاز و گاز مایع، همچنین تولید صیانتی از مخازن بر اساس برنامه ریزی مصوب تولید نفت، گاز و گاز مایع، نگهداری تاسیسات تولید و برنامه ریزی برای ارتقای سطح فناوری و ایمن سازی و هدایت عملیات تولید نفت و گاز با هدف حفظ محیط زیست، کارکردهای این شرکت در چارچوب برنامه توسعه است.