به گزارش خبرنگار شانا، در مجموع هدف از تزریق گاز به مخازن نفتی، افزایش ضریب بازیافت نفت از مخازن و ایجاد ظرفیت برای تبدیل نفت خام درجا به نفت قابل استحصال از مخازن است. بر اساس اعلام کارشناسان هم اکنون بیشتر مخازن نفتی بزرگ و اصلی کشور نیمه دوم عمر خود را سپری می کنند و به تزریق گاز نیاز دارند.

در سال های دهه 1350 و پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، ظرفیت تولید نفت کشور به حدود 6 میلیون بشکه در روز افزایش یافت؛ در واقع به دنبال وقوع جنگ شش روزه اعراب و رژیم صهیونیستی، عرضه نفت در بازار از سوی کشورهای عرب صادر کننده نفت تحریم شد؛ بر همین اساس کمبود نفت بازار را ایران با فشار آمریکایی ها جبران کرد که موجب شد بیشترین میزان تولید نفت در سال های پیش از انقلاب اسلامی رقم بخورد.

این در حالی بود که این مقدار تولید به صورت 100 درصد غیر صیانتی انجام می شد و از بعضی میدان های نفتی کشور بدون تزریق آب و گاز تا بیش از یک میلیون بشکه نفت برداشت می شد؛ در حقیقت لازم بود از میدان های یاد شده به طور صیانتی و با تزریق گاز یا آب، نفت برداشت شود که این مهم انجام نشد و تقریبا می توان گفت تا سال های پیش از انقلاب اسلامی هیچ پروژه تزریق گاز یا آب به میادین نفتی به طور عمده در دستور کار صنعت نفت قرار نداشت.

بر اساس آمارهای شرکت ملی نفت ایران تولید گاز کشور در سال 1356 روزانه 144 میلیون مترمکعب بوده که 41 درصد از این میزان در داخل، مصرف و بخشی از آن به وسیله دو خط لوله به شوروی پیشین صادر شده و 59 درصد باقیمانده سوزانده می شد و بحث تزریق گاز به میدان های نفتی در میان نبود، اما هم اکنون به گفته مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، به یمن افزایش تولید گاز در کشور، صنعت نفت توانسته است در سی امین سال پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی نزدیک به 10 پروژه تزریق گاز و آب به میدان های نفتی با هدف صیانت از مخازن، طراحی، راه اندازی و اجرا کند.

هم اکنون بیش از 95 درصد تولید نفت کشور بر اساس برداشت صیانتی از مخازن و مطابق با آخرین استانداردهای علمی روز دنیا انجام می شود، طرح تزریق گاز به میدان نفتی آغاجاری از جمله طرح های تزریق گاز صنعت نفت کشور است که در مراحل پایانی اجرا قرار دارد و تا پیش از پایان سال جاری به بهره برداری می رسد. بر این اساس از چند هفته گذشته ارسال 10 میلیون مترمکعب گاز به میدان نفتی آغاجاری انجام شده است.

تزریق روزانه 3/71 میلیون مترمکعب گاز به میدان های نفتی

بر اساس آمارهای ارائه شده در ترازنامه هیدروکربوری ایران در سال 1385، متوسط تزریق گاز به میدان های نفتی کشور در فاصله سال های 1375 تا 1385 به طور متوسط روزانه 3/71 میلیون مترمکعب بوده است.

همچنین با توجه به این که آمار تزریق آب از سال 1380 در دسترس قرار گرفته، میزان تزریق آب از سال 1380 تا سال 1385 به ترتیب 2/106 و 1/92 و 4/99 و 6/75 و 9/98 و 3/130 میلیون بشکه بوده است.

بر اساس اعلام دفتر اطلاع رسانی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات زیربنایی این مرکز با انتشار گزارشی در زمینه لزوم استفاده بهینه از منابع گازی کشور اعلام کرد: داده‌های شرکت ملی نفت مناطق نفتخیز جنوب نشان می‌دهد که تعداد چشمگیری از مخازن نفتی ایران در نیمه دوم عمر خود قرار دارند و تزریق نشدن به موقع گاز به آنها موجب افت شدید فشار و ضریب بازیافت و در نتیجه مدفون‌ شدن بخش عظیمی از نفت در جای این میدان ها خواهد شد.

میدان گازی پارس جنوبی گزینه مناسبی برای تأمین گاز مورد نیاز برای تزریق به میدان های نفتی کشور است. با تزریق گاز این میدان به مخازن نفتی مستقل، ضمن جلوگیری از خروج حجم چشمگیر گاز به قطر، گاز تزریقی این میدان گازی عظیم در میدان های نفتی کشور برای نسل های آینده ذخیره می شود و با توجه به این که در قرن جاری رویکرد مصرف انرژی جهان از مایع به گاز تغییر یافته و دهه آینده مصرف و تقاضای گاز روز افزون است، می توان این گاز ذخیره شده را در دهه های آینده برای صادرات و با قیمتی چند برابر به فروش رساند.

با توجه به این که منابع گازی مانند منابع نفتی پراکندگی ندارند و تنها در اختیار چند کشور و از جمله ایران است، به دنبال تزریق گاز به مخازن نفتی مستقل و ذخیره سازی آن، ایران می تواند در دهه های آینده به یکی از بازیگران اصلی در زمینه مدیریت انرژی در عرصه گاز تبدیل شود، از این رو زمانی که کشورهای صنعتی غرب مصرانه متقاضی خرید گاز هستند،موقعیت بسیار منحصر به فرد و ممتازی پیش روی ایران قرار گرفته است.

افزایش تولید روزانه 450 هزار بشکه ای نفت با تزریق گاز به مخازن نفتی

بر اساس برآوردهای کارشناسی، تزریق هر یک میلیون فوت مکعب گاز طبیعی به مخازن نفت، موجب افزایش ضریب بازیافت و برداشت به طور متوسط حدود 150 بشکه نفت اضافی می شود. به گفته کارشناسان مقدار ذخایر میدان گازی پارس جنوبی بیش از 500 تریلیون فوت مکعب برآورد شده است که عمر این ذخایر با توجه به روند تولید کنونی حدود 200 سال خواهد بود.

به گفته معاون وزیر نفت در امور برنامه ریزی و نظارت بر منابع هیدروکربوری، میزان برداشت گاز ایران از مخزن مشترک پارس جنوبی تا پایان سال جاری روزانه افزون بر 10 میلیارد فوت مکعب خواهد بود.

با فرض یاد شده چنانچه گاز تولید شده در سه فاز پارس جنوبی (معادل روزانه 3 میلیارد فوت مکعب) برای تزریق به مخازن نفتی اختصاص داده شود، روزانه 450 هزار بشکه بر ظرفیت تولید نفت افزوده خواهد شد، افزون بر آن سالانه بیش از یک تریلیون فوت مکعب گاز در مخازن نفتی ذخیره سازی خواهد شد.

پرواضح است که در صورت بهینه سازی مصرف گاز در کشور و افزایش سهم تزریق گاز به میدان های نفتی، ضمن افزایش ضریب بازیافت مخازن نفتی، شرایطی برای صادرات گاز در دهه های آینده فراهم خواهد شد.

باید در نظر داشت که تنها تزریق مقدار کافی از گاز به مخازن موجب افزایش ضریب بازیافت نمی شود و لازم است تزریق گاز در زمان مناسبی انجام شود. تأخیر در تزریق گاز به مخازن هیدروکربوری کشور نتایج مطلوبی به دنبال نخواهد داشت و افزون بر این که ظرفیت کنونی تولید نفت حفظ نمی شود، موجب کاهش تولید نیز خواهد شد؛ از این رو تدوام و رشد تولید نفت در سال های آینده وابسته به پایداری فشار مخازن است که این مهم از طریق تزریق به موقع و حجم کافی گاز امکان پذیر خواهد بود.