شانا: جناب آقای خرم ضمن تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید در ابتدای بحث بفرمایید برداشت و ارزیابی شما از سفر اخیر آقای "محمد البرادعی" مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی به ایران و اتهام هایی که تهران در مقابل آن قرار دارد، چیست؟ خرم: ایران در شرایطی که فشار سیاسی بین المللی از سوی برخی کشورهای غربی و آژانس را متحمل می شد و از طرفی دیگر در برابر قطعنامه های گوناگونی که در شورای حکام به تصویب رسیده بود، قرار داشت، در جستجوی کاهش تنش و توقف این فشار رو به رشد بود لذا می خواست کنترل جو ایجاد شده را به دست بگیرد. در مقابل، آژانس و برخی کشورهای غربی ایران را به برخی فعالیت ها مانندارایه ناکافی اطلاعات از فعالیت های هسته ای خود، کشف اورانیوم بسیار غنی شده، ادامه عملیات غنی سازی اورانیوم و راه اندازی برخی تاسیسات مانند فرآوری اورانیوم در اصفهان (که به عقیده آنها موجب سلب اعتماد بین المللی شده است ) متهم کردند. ایران در این سفر سعی کرد بررسی این پرسش ها و نگرانی ها را در یک جدول زمانی که نقشه راه یا جدول برنامه اجرایی نام گرفت، بگنجاند و ترتیبی برای پاسخ به تمامی آنها تا قبل از اجلاس ماه ژوئن فراهم کند از این رو ایران در مدیریت بحران تا ماه ژوئن فعلا موفق بوده است و به همین دلیل از سفر البرادعی به ایران رضایت دارد. شانا: آیا این بدان معنی است که ایران دیگر شاهد بهانه جویی های جدید از سوی برخی محافل و آژانس نخواهد بود؟ خرم: خیر این به این معنی نیست که این بهانه جویی ها پایان یابد زیرا در چارچوب استراتژی آژانس، آمریکا و حتی اروپا این مسئله گنجانده نشده که با طرح این قبیل پاسخ های ایران قانع شوند و عملکرد این کشور را تایید کنند بلکه انتظار می رود همواره شاهد بهانه جویی های جدید باشیم. شانا: آیا آقای البرادعی از مذاکرات صورت گرفته در این سفر ابراز رضایت کرده است یا خیر؟ خرم: در این سفر آقای البرادعی قول همکاری برای برآورده شدن بسیاری از خواسته های خود را به دست آورد و استراتژی از پیش تعیین شده وی نیز اعمال شد. شانا: ممکن است در این باره بیشتر توضیح دهید؟ خرم: به نظر من البرادعی مایل بود در این سفر همه در های ایران را باز ببیند، برای پرسش های عقب افتاده خود پاسخی تا قبل از ماه ژوئن به دست آورد، بازرسان آژانس هیچ گونه ممانعتی برای بازرسی نداشته باشند، امکان وقفه یا توقف در کار جمع آوری اطلاعات هسته ای ایران پیش نیاید و توقف کامل در غنی سازی اورانیوم را به دست آورد که ظاهرا به دلیل همکاری مقام های جمهوری اسلامی توانست به تمامی این موارد دست پیدا کند. شانا: لطفا توضیحی نیز در خصوص استراتژی از پیش تعیین شده البرادعی ارایه فرمایید؟ خرم: استراتژی از پیش تعیین شده البرادعی این بود که "باید همه جوانب اطلاعات هسته ای ایران برای آژانس تبیین شود تا آژانس و به تبع آن آمریکا و اروپا اطمینان لازم برای تحت نظارت قرار دادن هر گونه فعالیت هسته ای تهران را کسب کنند." شانا: هدف آمریکا و اروپا برای تحت نظارت قرار دادن فعالیت های هسته ای ایران به طور کلی چیست؟ خرم: مقصود آمریکا و اروپا این است که از طریق آژانس یقین پیدا کنند که ایران قادر به تولید سلاح هسته ای نیست و پس از کسب اطلاعات هسته ای این کشور، هرگونه عوامل و ابزاری برای دستیابی به سلاح هسته ای را قطع کنند. به این ترتیب البرادعی نه تنها توانست اهداف مورد نظر را تحقق ببخشد بلکه توفیق یافت پروتکل الحاقی را عملیاتی کند، البته همکاری و حسن نیت مقام های جمهوری اسلامی و تاکید بر صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای این کشور نیز در تحقق این امر بسیار موثر بود. شانا: نظر شما درباره عملیاتی شدن پروتکل الحاقی و چگونگی آن چیست؟ خرم: سمبل عملیاتی شدن پروتکل الحاقی، موافقت ایران برای ارایه اظهار نامه های این پروتکل بود که در سفر این دوره البرادعی رسما اعلام شد و این موضوع موفقیت بزرگی برای البرادعی به حساب می آید که رضایت او را در این سفر کامل کرد. شانا: موضوع پذیرش اظهار نامه های پروتکل الحاقی را قبلا در خبرها نداشتیم و در پایان سفر البرادعی به مسئله اشاره شد، آیا ایران انتظار چنین اعلام نظر از سوی البرادعی را داشت؟ خرم: پیشتر، تنها امضای پروتکل الحاقی مطرح شده و قرار بر این بود تا پس از تصویب پروتکل الحاقی در مجلس شورای اسلامی موضوع اظهار نامه ها، موضوعیت پیدا کند اما در این سفر موضوع ارایه اظهار نامه های پروتکل الحاقی نیز مطرح شد. شانا: طرح موضوع توافق ایران برای اظهار نامه ها نشان دهنده چیست؟ خرم: نشان دهنده این است که این موضوع از خواسته های البرادعی بوده و ظاهرا جمهوری اسلامی چاره ای جز قبول آن نداشته است. شانا: آیا طرح این موضوع برای جمهوری اسلامی که همواره با آژانس همکاری داشه مشکلاتی را ایجاد نمی کند؟ خرم: یقینا مقام های ایرانی تمام تلاش خود را به کار گرفتند تا پروتکل الحاقی قبل از تصویب آن در مجلس به مرحله اجرا در نیاید اما برای این که از این جهت خدشه ای به منافع و امنیت ملی ایران وارد نشود، باید توصیه کرد تا مقام های ایرانی دست اندرکار، در قراردادی با آژانس، به اجرا گذاشتن اظهارنامه ها را استثنایی فرض کنند. شانا: اگر ممکن است در این باره بیشتر توضیح دهید؟ خرم: اگر قانون اساسی جمهوری اسلامی دیکته کند که هیچ عهدنامه و قراردادی قبل از تصویب مجلس شورای اسلامی نباید عملیاتی شود، در این مورد استثنایی باید چاره ای اندیشید که مشروعیت مجلس شورای اسلامی محل سوال قرار نگیرد و در آینده بیگانگان با استناد به این مورد، درخواست اجرای موارد مشابه را نداشته باشند. شانا: در اجلاس ماه مارس گذشته مقام های ایرانی در خواست مختومه شدن پرونده هسته ای را کردند اما به این موضوع توجهی نشد به نظر شما در چه حالت و شرایطی امکان مختومه شدن پرونده هسته ای ایران وجود دارد؟ خرم: از نظر کلی شاید بتوان گفت پروسه پرونده هسته ای ایران در آژانس از سه حالت برخوردار است. حالت اول اینکه ایران مانند مانند کره شمالی اعلام هسته ای شدن کند و به رغم برخی واکنش های اولیه در جهان، هسته ای بودن این کشور پذیرفته شود و پرونده آن مختومه شود. حالت دیگر این که جمهوری اسلامی ایران همانند لیبی تجهیزات مربوط به فعالیت های صلح آمیز هسته ای خود را تحویل آژانس دهد تا موضوعی برای تطویل آن در سطح جهان باقی نماند و به این ترتیب پرونده هسته ای مختومه می شود. اما کشوری مانند ایران که بین این دو حالت قرار دارد و متهم به داشتن گرایش های تسلیحاتی است، به ویژه آنکه بهانه اصلی، فشار سیاسی باشد پرونده اش به این زودی مختومه نمی شود. جمهوری اسلامی ایران که نه سیاست کره شمالی را اتخاذ کرده و نه مانند لیبی خالی از هرگونه زیر بنای علمی صنعتی است، نباید دست آوردهای علمی خود را نابود کند و از جایگاه خود در میان کشورهای دارنده فناوری صلح آمیز هسته ای چشم پوشی کند. از سویی این حفظ جایگاه علمی تکنولوژی ایران برای آمریکا و اسرائیل قابل تحمل نیست لذا قصد دارند آنقدر پرونده هسته ای ایران را مفتوح نگه دارند تا همه روزنه های توسعه هسته ای ایران را مسدود کنند. در سفر البردعی به تهران با وجود اصرار ایران برای مختومه شدن پرونده هسته ای ایران، البرادعی از دادن هرگونه روزنه امید در این زمینه خودداری کرد. شاید وی واقعیت را می داند و نمی خواهد خود را متعهد به هدفی دست نیافتنی کند. شانا: به نظر شما عکس العمل ایران در این شرایط باید چه باشد؟ خرم: ایران باید در این جهت در کنار سناریوی خوش بینانه، سناریوی بدبینانه یا واقع بینانه را نیز مد نظر قرار دهد تا منافع و امنیت ملی ایران خدشه دار نشود. شانا: همواره مشاهده می شود البرادعی هنگام ورود به ایران اظهارات مثبت داشته است اما پس از بازگشت به وین تغیییر موضع می دهد و مطالب انتقادی و دلسرد کننده ای از وی نقل می شود به نظر شما علت این تغییر موضع چیست؟ خرم: این موضوع را می توان در چهار محور مورد بررسی قرار داد. اول این که تمام سازمان های بین المللی سعی می کنند برای حفظ اعتبار خود نزد کشورها، دیدگاه های مثبت خود را بگویند و نظرهای منفی را به دیگران و از جمله رسانه ها محول کنند. مورد دوم این که آژانس برای بدست آوردن اطلاعات آشکار نشده از فعالیت های هسته ای ایران، باید حرف های مثبت و امیدوار کننده بزند تا طرف های ایرانی را با خود همراه کند. مورد سوم این است که سخنان هر دو طرف ترکیبی از تعارفات مطالب و مواضع جدی است. ما متاسفانه عادت کرده ایم فقط تعارفات را بشنویم و به مردم منعکس کنیم درحالی که آنچه معیار بین ما و طرف خارجی است، مطالب و مواضع جدی آنها است و نه تعارفات. مورد چهارم این که کشورهایی در جهان هستند که اگر البرادعی حرف دوپهلو بزند، مایلند در جهت منافع خودشان آن را منفی بیان کنند، به عبارت دیگر قصد دارند البرادعی را با سخنان تحریک آمیز خود به میدان مخالفت با ایران بیاورند. تهران باید با دانستن این قواعد، به سمت تشخیص درست و واقعی حرکت کند. شانا: به نظر می رسد آژانس،آمریکا و حتی کشورهای اروپایی در پی توقف کامل فعالیت های هسته ای ایران هستند.آیا این امر به صلاح منافع کشور می باشد؟ خرم: ایران برای سرکوب واکنش های منفی کشورهای غربی علیه خود مجبور است از خود انعطاف هایی که اجتناب ناپذیر هستند نشان دهد که در آن ممکن است توقف موقتی فعالیت های هسته ای نیز منظور شده باشد. شانا: به نظر شما جمهوری اسلامی ایران در فاصله باقی مانده تا نشست بعدی شورای حکام چه اقدامی می تواند انجام دهد؟ خرم: ایران باید از این توقف کوتاه مدت برای مرور مجدد بر تحقیقات انجام شده استفاده کند. برخی از روش های فعالیت های هسته ای ما اقتصادی و یا نتیجه بخش نیستند، باید بین چنین روش هایی بهترین را استفاده کنیم.به طور مثال فرق سانتریفیوژ " پی 1 و " پی 2" بسیار زیاد است در این توقف موقت، ایران باید انرژی علمی خود را برای توسعه کامل مدل "پی 2" صرف کند.و مسئه دیگر راکتور آب سنگین در اراک است که تحت نظارت آژانس باید عملیاتی شود و نباید از آن کوتاه آمد. شانا: با توجه به شرایط هسته ای ایران در جامعه بین الملل، چگونه می توان در این فاصله قدرت چانه زنی را افزایش داد؟ خرم: ایران باید تا ما به ازای اقدام ها و مواضع خود و کمک های فنی و علمی از طرف های مقابل را نگرفته است، این مواضع را تغییر ندهد. ادامه تحقیقات و مطالبات علمی در زمینه هسته ای، ارایه نکردن اطلاعات متناقض که بی اعتمادی را به همراه دارد و اندیشیدن به راه حل ها قبل از وقوع بحران از دیگر موارد برای افزایش قدرت چانه زنی در ایران است.