محمدعلی قوی، متولد سال 1344 در استان خراسان جنوبی است، ایشان  پس از 27 سال خدمت (با رسته کامپیوتر) در حوزه تخصصی فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمانهای  مختلف و نیروی انتظامی، در حال حاضر بازنشسته شده و به‌عنوان مشاور مدیرعامل و عضو هیئت مدیره در شرکت پژوهش و توسعه ناجی مشغول به خدمت می‌باشد.

از لحاظ امنیتی نباید بانک اطلاعات خودرو کشور را روی اینترنت قرار می گرفت، اما با توجه لزوم نجات مردم از سردرگمی با توافق بخشی از داده خودرو کارت سوخت که آسیب کمتری داشت قرار داده شد تا مردم از کارت سوخت خودروی خود مطلع شوند، یک تیم فنی زبده را هم آماده کردیم تا در طول این یک هفته، به‌صورت شبانه‌روزی و پیوسته از سرور سایت مواظبت کنند تا در صورت تلاش برای سرقت اطلاعات از این کار جلوگیری کنند؛ حتی نگاه این بود که به محض ورود مشکوک، بصورت فیزیکی سرور قطع شود و سایت پایین بیاید. خوشبختانه در این مدت با تلاش همکارانم هیچ اتفاقی برای این سایت رخ نداد و کمک بسیار زیادی برای رفع مشکلات مردم انجام شد که مورد رضایت هموطنان عزیز قرارگرفت.

در آن زمان چون برای اجرای این پروژه زمان محدودی داشتیم و دولت برای افزایش ظرفیت روزانه شماره‌گذاری خودروها، به مراکز تعویض پلاک فشار می‌آورد؛ در عین حال با توجه به ضرورت سوخت‌گیری مستمر و بدون وقفه برای مردم، نمی‌توانستیم ارائه کارت سوخت و بنزین خودروها را به تعویض پلاک آنها وابسته کنیم، چون مردم باید به زندگی طبیعی و روزمره خود می‌رسیدند.

اما در هر صورت با توجه به شرایط برای همه خودروها با پلاک غیرملی یک شماره شناسایی (VIN) مشترک درست کرده بودیم، کار ما درست مثل کار سازمان ثبت احوال بود، این سازمان برای صدور کارت ملی برای مردم، ابتدا برای هر فرد یک شماره ملی صادر کرد و سپس به مرور زمان، صدور کارت آنها را آغاز کرد، ما هم برای همه پلاک‌های «غیر ایران» شماره شناسایی کارت سوخت درست کردیم و از طریق آنها می‌توانستیم خودروها را شناسایی کنیم.

در مقطعی در آن دوران مقرر شد که کارت‌های هوشمند سوخت برای شخصی سازی به خارج از کشور ارسال شوند؛ اما با توجه به مسائل امنیتی از این کار جلوگیری شد.

کمک نیروی انتظامی جمهوری اسلامی به اجرای طرح سامانه هوشمند سوخت و سهمیه‌بندی بنزین، به بومی کردن این طرح بسیار کمک کرد، زیرا اگر ناجا از خروج کارت‌ها و اطلاعات خودروهای مردم برای شخصی‌سازی به خارج از کشور، جلوگیری نمی‌کرد، هیچ گاه متخصصان ما به دنبال اجرای این کار در داخل کشور نمی‌رفتند.

از سوی دیگر،‌نخستین ارتباط وزارت نفت با نیروی انتظامی جمهوری اسلامی در اجرای پروژه کارت سوخت و برای دسترسی به بانک اطلاعات خودروهای کشور شکل گرفته است، در حالی که پیش از این، بسیاری از نهادها و سازمان‌های مختلف کشور، این بانک اطلاعاتی را درخواست کرده بودند، اما در اختیار آنها قرار داده نشده بود.

این را هم در نظر داشته باشید که حضور نیروی انتظامی جمهوری اسلامی در اجرای این طرح ضروری بود و در جلب اعتماد نهادهای مختلف اطلاعاتی، امنیتی و نظارتی نقش داشت و به نوعی اجرای پروژه را تضمین می‌کرد؛ پس با وجودی که این پروژه مزیت‌های زیادی داشت، اما در اجرای آن، اگر این کلید نبود، شاید به بن‌بست می‌خورد، پس می‌توان گفت حضور نیروی انتظامی جمهوری اسلامی شرط لازم در اجرای این پروژه بود.

بله، درست است، بالاخره ناجا تا به آن روز به همه بانک اطلاعاتی خود مراجعه نکرده بود تا صحت آن را در بیاورد، از سوی دیگر طبق قانون مردم موظف هستند که هر تغییری در آدرس خود می‌دهند به اطلاع برسانند، در حالی که تا آن زمان این کار از سوی مردم صورت نگرفته بود، پس طبیعی است که ما نمی‌توانستیم به مردم چیزی بگوییم و باید کار را با داشته‌های خودمان جلو می‌بردیم.

کاملا طبیعی است که در آن زمان نه ما مقصر بودیم نه اداره پست؛ باید یک سری اتفاقات رخ می‌داد تا همه چیز به روز شود. شاید یکی از دلایلی که امروزه پلاک‌های ایران به نام فرد صادر می‌شود، همین  باشد که نشانی فرد هر بار که خودروی خود را تعویض می‌کند، به‌روز شود. قاعدتا با توجه به این که امروزه خودرو با پلاک به فروش نمی‌رسد و با توجه به اینکه هر فرد یک شماره و نشانی مشخص دارد، اجرای این طرح هم‌اکنون بسیار آسان‌تر از سال اجرای آن در 1386 است.

به یاد دارم وقتی در زمینه صدور کارت‌های هوشمند سوخت موتورسیکلت‌ها به مشکل برخوردیم، وزارت کشور به‌صورت جداگانه و بدون هماهنگی با سایر نهادها یک سایت برای ثبت نام از موتور‌سیکلت‌ها راه‌اندازی کرد، وقتی اطلاعات این ثبت نام را برای ما ارسال کردند، متوجه شدیم که مشکلاتی وارد است که باید برطرف شود ، برای مثال یک نفر پنج بار برای دریافت کارت سوخت موتورسیکلت خود در سایت درخواست کرده بود  و درخواستش ثبت شده بود.

برای به‌روزرسانی و ثبت اطلاعات خودروها و موتورسیکلت‌ها، فعالیت‌های زیادی انجام شد و پس از اجرای طرح کارت هوشمند سوخت به با راه‌اندازی مرکز پاسخ‌گویی تلفنی، بیش از 80 نفر در همین مرکز برای پاسخ‌گویی به مردم استخدام کردیم تا جوابگوی مشکلات احتمالی هموطنان باشند.

 من فکر می کنم شرکت پست، نیروی انتظامی، شرکت پالایش و پخش، شرکت مخابرات، وزارت کشور، وزارت صنایع، وزارت اطلاعات و مردم عزیزمان همگی دست به دست هم دادند تا طرح سامانه کارت‌های هوشمند سوخت و سپس سهمیه‌بندی بنزین اجرا شود.

به خاطر دارم در یکی از این جلسات، یکی از حاضران به مهندس نعمت‌زاده گفت: «ما نباید به موتورها و خودروهای سرقتی بنزین بدهیم!» مهندس نعمت‌زاده به او پاسخ داد: «آقا ما نفت فروشیم، کاری نداریم موتور سرقتی هست یا نیست، در جایگاه‌ها باید به همه سوخت داد» و موارد زیاد دیگری.

شانا: در زمان اجرای طرح سامانه هوشمند سوخت، سردار احمدی مقدم فرماندهی  نیروی انتظامی جمهوری اسلامی را بر عهده داشت، دیدگاه ایشان درباره اجرای این طرح چگونه بود؟

سردار احمدی‌مقدم، فرماندهی ناجا و همه نیروی انتظامی به اجرای این پروژه کمک کردند و همیشه ایشان در جلسات مختلف بر اجرای این طرح و حمایت همه‌ جانبه بخش‌های دیگر ناجا از آن تأکید می‌کردند.

همان طور که می‌دانید هم‌اکنون کارت‌های هوشمند سوخت خودروها پس از تولید و استخراج داده‌های مربوط از بانک اطلاعاتی شرکت پژوهش و توسعه ناجی، ساخته و سپس در شرکت صقا شخصی‌سازی می‌شوند و دوباره به «شرکت ناجی» بر می‌گردند و پس از آنکه داده‌های موجود در آن در این مرکز ثبت شد، پاکت حاوی کارت سوخت برای ارسال به آدرس مالکین خودرو به اداره پست تحویل داده می‌شود.

طرح سامانه هوشمند سوخت و سهمیه‌بندی را می‌توان یکی از طرح‌های بزرگ ملی و ویژه جمهوری اسلامی ایران برشمرد، زیرا نمونه این طرح با این حجم در هیچ جای دنیا اجرا نشده است.لذا جادارد از همه سازمانها و نهادهایی که از ابتدا تا انتهای این طرح بزرگ ملی همکاری کردند تقدیر شود.

گفت و گو از امیرحسین هاشمی جاوید