سمیه کلانتری در گفت‌وگو با خبرنگار شانا، با تشریح سیاست‌ها و برنامه‌های امور بانوان این شرکت، تأکید کرد: جامعه هدف این حوزه تنها زنان شاغل نیستند و مردان و خانواده‌های کارکنان را نیز شامل می‌شود.

مشروح این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید.

پیش از هرچیز درباره گستردگی فعالیت‌ امور بانوان نفت مناطق مرکزی بگویید؟

شرکت‌های تابعه نفت مناطق مرکزی گستردگی قابل توجهی در شرق، غرب و مناطق مرکزی دارد که همین مسئله باعث گستردگی و چندگانگی فرهنگ‌ها در این حوزه شده است. در هرکدام از این بخش‌ها به دلیل فعالیت‌های اقماری کارکنان، شرایطی به وجود آمده است تا کارکنان و خانواده آن‌ها در شهرک‌های مختلف اسکان داده شوند. برای نمونه، در شرق کشور و منطقه سرخس، دو شهرک شهید باهنر و شهید تندگویان میزبان کارکنان اقماری و خانواده آن‌ها هستند. در منطقه غرب نیز یک شهرک مسکونی در ایلام و در بخش مرکزی (زاگرس جنوبی) شهرک توحید جم در منطقه عملیاتی کنگان قرار دارند. همین گستردگی نشان می‌دهد امور بانوان مناطق نفت مرکزی برای ارائه خدمات در این حوزه با چه تفاوت‌های فرهنگی روبه‌روست و باید براساس همین تفاوت‌های فرهنگی سیاست‌های خود را تبیین کند.

با چنین تفاوتی شناخت جامعه هدف برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری می‌تواند به یک چالش تبدیل شود؟

بله، به همین دلیل برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مناسب در بخش امور زنان پیش از هرچیز شناخت ذی‌نفعان یا جامعه هدف اهمیت داشت. درواقع، با شناخت درست می‌توانیم هم نیازهای آن‌ها را شناسایی کنیم و هم بهترین برنامه برای کمک به آن‌ها را در دستور کار قرار دهیم. به همین منظور، بانوان شاغل بسته به موقعیت خود یعنی مجرد، متأهل و یا سرپرست خانواده با نیازهای  متفاوتی روبه‌رو هستند. در اولین گام، چالش‌های کارکنان در بخش‌های مختلف شناسایی شد، به‌گونه‌ایی که از زنان شاغل در شرکت نفت مناطق مرکزی نظرسنجی کردیم و درنهایت با برخی از چالش‌هایی مربوط به محیط کار و برخی دیگر شامل مسائل شخصی کارکنان مواجه شدیم که برای برطرف‌کردن این چالش‌ها با همکاری منابع انسانی و مدیرعامل شرکت وارد میدان شدیم.

فقط بانوان در جامعه هدف امور بانوان تعریف شده‌اند؟

خیر، زمانی که نام امور بانوان به میان می‌آید، تمام مجموعه و کارکنان، ذی‌نفع هستند و باید با توجه به نیازهای مختلف آنها برنامه‌ریزی کنیم. به همین دلیل، آقایان شاغل و خانواده آن‌ها نیز در این برنامه و هدف قرار دارند.

مأموریت‌های امور بانوان تنها در حل چنین مشکلاتی خلاصه شده است؟

شناسایی ظرفیت بانوان در صنعت نفت از مهم‌ترین مسئولیت‌های ما در امور بانوان به شمار می‌رود. درواقع، بسیاری از بانوان به دلیل شرایط سخت در خانواده و یا جامعه مجبور هستند در سایه باقی بمانند و از پذیرفتن پست‌های مدیریتی و یا مسئولیت‌های جدید شانه خالی کنند. البته گاهی در این میان برخی از مدیران نیز اجازه بروز و ظهور این گروه از بانوان توانا را نمی‌دهند.

برای نمونه، یکی از همکاران ما، توانایی مکالمه به سه زبان زنده دنیا را دارد. به مدیرعامل پیشنهاد دادم که وی برای حضور در قراردادهای IPC بسیار مناسب است. در ابتدا با این پیشنهاد مخالفت شد، اما درنهایت با استفاده از تجربه مجریان مجرب شرکت، امروز او یکی از بهترین مجریان ما در حوزه IPC به شمار می‌رود.

نکته اینجاست که با برطرف‌شدن چالش‌ها، ظرفیت‌ها برای بانوان باز می‌شود. برای نمونه، با نشست‌هایی که با منابع انسانی شرکت داشتیم، ظرفیت‌های موجود در سمت‌های اداری که سال‌ها از آن استفاده نمی‌شد، با توجه به ظرفیت بانوان شاغل به‌روزرسانی شد و به مرحله اجرایی رسید.

شبکه راهبردی که برای بانوان متخصص راه‌اندازی شده است تا چه اندازه در پیشبرد اهداف شما موثر بود؟

این شبکه برای بانوان متخصص صنعت نفت طراحی شده است و براساس آن با بانوان شاغل در همه شرکت‌ها در ارتباط هستیم. به این معنا که بانوان شاغل در بخش‌های مختلف مانند حفاری، مهندسی، کالا و یا مالی با شرکت‌های زیرمجموعه شرکت ملی نفت ارتباط برقرار کرده و در نشست‌های تخصصی شرکت کنند.

برای نمونه، یکی از این نشست‌های تخصصی مربوط به ناترازی گاز در زمستان بود که با حضور نمایندگان شرکت‌های زیرمجموعه نفت برگزار شد. در این نشست چالشی مطرح شد که براساس آن پروژه‌های ذخیره‌سازی بانکول و مختار با توجه به شناسایی ظرفیت موجود در نفت مرکزی به این شرکت واگذار شد. برگزاری چنین نشست‌هایی سبب شد تا ظرفیت‌های جدید شرکت‌ها که مختص بانوان بود شناسایی و مأموریت‌های جدیدی برای آن فراهم شود که البته هرکدام از این بانوان پیشنهادها و خلاقیت‌های متنوع و کاربردی را برای رفع برخی از چالش‌ها داشتند.

از نظر شما مهم‌ترین هدف این شبکه راهبردی چیست؟

هرکدام از برنامه‌ها و سیاست‌هایی که در این امور دنبال می‌شود با هدف ایجاد جسارت در بانوان صنعت نفت است. درواقع، در تمام نشست‌ها و برنامه‌ها سعی شده است به بانوان متخصص این جرئت و باور داده شود که می‌توانند در نشست‌های تخصصی بین شرکتی حرفی برای گفتن داشته باشند و تجربه و پیشنهاد خود را ارائه کنند. درواقع، تمرکز اصلی برگزاری این نوع نشست‌ها و ایجاد چنین شبکه ارتباطی‌ای، شناسایی بانوان توانمندی است که پروژه‌های متفاوتی را در دستور کار دارند و درنهایت شناخت ظرفیت‌ حرفه‌ای و استفاده از آن است. این نشست‌ها سبب می شود تا بانوان به خودباوری برسند و جسارت ارائه پیشنهادهای خود به مدیران بالادستی را پیدا کنند.

شناسایی و دعوت بانوان به این نوع از نشست‌ها چگونه انجام می‌شود؟

درواقع، پیش از برگزاری چنین نشست‌هایی فرم‌هایی در اختیار بانوان شاغل قرار گرفت و با ارائه اطلاعات مورد نیاز، ما را در این راه کمک کردند. البته مدیران نیز بعد از آگاهی از توانمندی بانوان بسیار شگفت‌زده شدند. درواقع، این نشست‌ها فرصتی بود تا بانوان از فضای روتین مسئولیت‌های خود خارج شده و خود را به مدیران و خودشان ثابت کنند.

در ادامه این روند، بحث توان‌افزایی زنان شاغل، تقویت جایگاهشان در مدیریت و سیاست‌گذاری پیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرد. به همین دلیل تصمیم گرفتیم یک شورای مشورتی با حضور بانوان متخصصی که در حوزه‌های ریاستی بودند تشکیل بدهیم تا از تجربه و نفوذ آن‌ها برای پیشرفت سیاست‌های خود استفاده کنیم.

طی نشست‌هایی که ماهانه برگزار می‌شد، برخی مدیران افزون‌بر ارائه پیشنهاد و تجربه خود، بانوانی را که در زیرمجموعه‌شان ظرفیت قابل توجهی داشتند معرفی می‌کردند تا بتوانیم به‌ بهترین شکل از این نیروها استفاده کنیم.

با توجه به اینکه موضوع جوانی جمعیت نیز در حوزه مسئولیت‌های امور بانوان قرار دارد، در این مورد نیز توضیح دهید.

درباره موضوع جوانی جمعیت سیاست‌های مختلفی دنبال می‌شود. درواقع تلاش کردیم با ارائه بعضی برنامه‌ها بانوان شاغل و خانواده‌ها را به فرزندآوری علاقه‌مند کنیم. در این میان، وجود چالش‌ خدمات اجتماعی مانند مهدکودک و نزدیکی آن به محل کار و کمک‌هزینه مهدکودک از مهم‌ترین موانعی بود که زوج‌ها برای فرزندآوری با آن روبه‌رو بودند. البته بخشی از مشکلات مربوط به مهدکودک‌ها ازسوی وزارت نفت برطرف شد. در کنار آن نیز زوج‌هایی که اقدام به فرزندآوری کردند مورد حمایت مالی نیز قرار می‌گرفتند.

آیا این امکانات برای نیروهای پیمانکاری نیز تعریف شده است؟

متأسفانه خیر؛ مدت‌هاست به دنبال ایجاد چنین شرایطی برای این گروه از همکاران هستیم، اما هنوز به نتیجه نرسیده‌ایم.

امور زنان و بانوان نفت مناطق مرکزی در حوزه سلامت و ورزش بانوان چه برنامه‌هایی را دنبال کرده است؟

به این منظور، هیئت‌هایی برای بانوان تشکیل شد تا امکان ارائه فعالیت‌های ورزشی برای بانوان و خانواده‌ها فراهم شود. بعد از سال‌ها این امکان فراهم شد که فرزندان دختر زیر ۲۵ سال و زیر ۱۷ سال با حضور در مجموعه آبعلی در مسابقات انتخابی ورزشی شرکت کنند. اما نکته جالب این بود که این رویداد هم مسابقه ورزشی بود و هم تبدیل به یک دورهمی خانوادگی و به‌یادماندنی شد. در کنار آن نیز با برخی از باشگاه‌های مختلف قرارداد بسته شد تا خانواده‌ها بتوانند از امکانات ورزشی موجود برای افزیش سلامتی خود استفاده کنند. انجام فعالیت‌های فرهنگی در بخش‌های مختلف از دیگر فعالیت‌هایی است که در این حوزه انجام می‌شود.

توجه به سلامت روان خانواده‌ها به‌ویژه خانواده کارکنان اقماری تا چه اندازه مورد توجه قرار می‌گیرد؟

مشاوره به خانواده‌ها یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی است که باید به آن اشاره کرد. به‌ویژه زمانی که پای خانواده‌های اقماری به میان می‌آید. در این میان، خانواده‌هایی که به دلیل شغل همسرانشان در منطقه عملیاتی ساکن هستند نیز از اولویت دریافت مشاوره برخوردارند. این گروه از خانواده‌ها معمولاً با چالش‌های فرهنگی بسیاری مواجه می‌شوند و باید با ارائه مشاوره‌های گوناگون این مشکلات را برطرف کرد.

یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که خانواده‌های اقماری و یا خانواده‌های ساکن در منطقه با آن مواجه هستند نبود تمرکز و حضور مستمر پدر در خانواده است. به‌ویژه خانواده‌هایی که فرزند نوجوان دارند. حتی این چالش‌ها با توجه به منطقه‌ای که خانواده‌ها زندگی می‌کنند نیز متفاوت است. در ابتدا تصمیم گرفته شد تا دوره‌های آموزشی مختلفی در این حوزه، البته با حضور پدران برگزار شود. اگر پدری نیز نمی‌توانست به‌صورت حضوری در این نشست‌ها شرکت کند شرایط برای برگزاری آنلاین فراهم شود تا والدین هردو حضور داشته باشند. به‌ویژه در مناطق غرب و سرخس.

مسئله دیگر این است خانواده‌هایی که در منطقه زندگی می‌کنند تنها هستند و دیگر اعضای خانواده در کنارشان نیستند. اگر هم یکی از فرزندانشان بیمار شود، نمی‌دانند چگونه از فرزند دیگر خود مراقبت کنند. به همین دلیل، نیاز به ایجاد مهدکودک در فضای نزدیک به محل زندگی به‌خوبی احساس می‌شد. درنهایت، تعدادی از ساختمان‌های مسکونی را به مهدکودک تبدیل کردند و مادران می‌توانند فرزندان خود را از صبح تا بعدازظهر به مربیان مهد بسپارند.

موضوع ورزش فرزندان و خانواده‌ها در مناطق عملیاتی نیز از دیگر مواردی بود که توجه ویژه‌ای به آن شده است. برای نمونه، در منطقه سرخس یک مجتمع آموزشی بسیار بزرگ شامل استخر و چند سالن ورزشی به‌ کار گرفته شد تا شور و نشاط نوجوان‌ها در کنار خانواده‌هایشان تخلیه شود که البته با استقبال قابل توجهی همراه شد.

نتیجه ایجاد چنین فضایی نه‌تنها باعث افزایش شادابی در خانواده‌ها شد، بلکه تیم ورزشی قدرتمندی از همین منطقه در مسابقات ورزشی حضور پیدا کردند. همین موفقیت سبب شد در منطقه غرب نیز چنین امکاناتی برای خانواده‌ها فراهم شود.

با توجه به شرایطی که در جنگ تحمیلی سوم رخ داد، خدمات مشاوره روان‌شناسی چگونه دنبال شد؟

واقعیت این است که شرایط جنگی سبب شد تا یک‌سری از فعالیت‌ها کاهش پیدا کند، اما این روزها درخواست برای برگزاری دوره‌های روان‌شناسی حتی به‌صورت مجازی بسیار زیاد شده است و این خود نشان‌دهنده تأثیرگذاری چنین نشست‌هایی است.

در طول جنگ از ظرفیت بسیج برای ارتباط با خانواده‌ها به‌ویژه آن دسته از خانواده‌هایی که همسرانشان مشغول به کار بودند استفاده کردیم. گستردگی روابط بسیج و کانال‌هایی که در اختیار داشتند، سبب شد از خانواده‌ها و شرایط آن‌ها مطلع شویم و سعی می‌کردیم آرامش را به خانواده‌هایی که همسرانشان در مناطق عملیاتی بودند انتقال دهیم.

فکر می‌کنید در سال‌های آینده جایگاه مدیران زن در صنعت نفت چگونه خواهد بود؟

بی‌شک بانوان ما به‌زودی جایگاه اصلی خود را در صنعت نفت پیدا می‌کنند. معتقدم بانوان ما مدت‌هاست که خود را از سایه بیرون کشیده‌اند و در تلاش هستند توانمندی‌های خود را به رخ جامعه کشانده و بتوانند خود را در رقابت با مردان در همه عرصه‌ها نشان دهند.

در پایان می‌خواهم تأکید کنم به‌راحتی می‌توان از ظرفیت تفاوت‌های فرهنگی میان خانواده‌ها استفاده کرد و فرهنگ‌های مختلف را با هم آشنا و ارتباط برقرار کرد. البته این تفاوت‌های فرهنگی در محیط کار می‌تواند با چالش‌هایی همراه باشد که با آموزش‌های فردی یا آموزش از طریق اچ‌اس‌ئی و منابع انسانی می‌توان چالش‌های موجود را در محیط کار کم کرد.