تحرکات جدید دیپلماتیک با هدف بازتعریف هندسه قدرت بین‌المللی و تسریع در شکل‌گیری نظم چندقطبی در حوزه راهبردی انرژی به یک نقطه عطف تاریخی رسیده است.
مسکو در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (پنجم آبان) هم‌زمان با ربع قرن تأسیس مجمع کشورهای صادرکننده گاز (جی‌ئی‌سی‌اف) در مرکز تجارت جهانی میزبان هشتمین نشست سران این سازمان خواهد بود. این رویداد بین‌المللی که با تدوین بیانیه توسعه‌محور مسکو همراه است، بستری ژئوپلیتیک برای ترسیم نقشه راه آینده، تقویت خوداتکایی راهبردی اعضا، انتقال فناوری‌های جدید و مقابله با تحریم‌های یک‌جانبه به شمار می‌رود. حضور سران کلیدی قدرت‌های گازی جهان در این نشست، نقش گاز طبیعی را به‌عنوان محور ثبات انرژی در قرن بیست‌ویکم تثبیت می‌کند.
هم‌گرایی کشورهای عضو و ناظران این سازمان که درمجموع ۷۰ درصد از ذخایر اثبات‌شده گاز جهان، ۳۸ درصد از تولید بازار، ۴۲ درصد از صادرات گاز دنیا و ۴۷ درصد از صادرات گاز طبیعی مایع‌شده را در اختیار دارند، نقشی ساختاری در تدارک امنیت پایدار انرژی در سطح کلان ایفا می‌کند.
نشست سران این مجمع در شرایطی برگزار می‌شود که معماری بازارها تحت‌تأثیر فشارهای یک‌جانبه غربی قرار دارد. ازاین‌رو، مجمع جی‌ئی‌سی‌اف یک سازوکار حقوقی و ساختاری قدرتمند برای صیانت از حقوق حاکمیتی کشورها بر منابع طبیعی خود به شمار می‌رود. دراین‌باره، حضور هیئت بلندپایه جمهوری اسلامی ایران به سرپرستی رئیس‌جمهوری و همراهی وزیر امور خارجه و سرپرست وزارت نفت در این نشست، گامی راهبردی در تحکیم دیپلماسی انرژی کشور ارزیابی می‌شود.
ایران به‌عنوان دومین دارنده بزرگ گاز طبیعی با بیش از ۳۳ تریلیون مترمکعب ذخایر و فدراسیون روسیه با بیش از ۴۷ تریلیون مترمکعب به‌عنوان بزرگ‌ترین دارنده این منابع درمجموع بیش از ۴۱ درصد از کل ذخایر گازی جهان و حدود ۵۶ درصد از ذخایر اثبات‌شده این مجمع را به خود اختصاص داده‌اند. حضور ایران در این سطح نشان‌دهنده عزم جدی برای تداوم رایزنی‌های همه‌جانبه با روسیه و دیگر اعضا به‌منظور اثرگذاری بر معادلات جهانی این حوزه است.
روابط گازی ایران و روسیه در این چهارچوب، واجد الگوهای تکمیلی و همکاری راهبردی است. تفاهم‌نامه‌های کلان میان دو کشور برای اتصال شبکه‌های منطقه‌ای، ارتقای ترانزیت و پیگیری توافق انتقال گاز روسیه به ایران، عینی‌ترین جلوه از زنجیره ارزش مشترکی است که دو کشور پیگیری می‌کنند. این طرح کلان نه‌تنها توان پوشش ناترازی‌های فصلی و منطقه‌ای را دارد، بلکه زیرساخت لازم برای تبدیل ایران به قطب کلیدی توزیع گاز در جنوب آسیا و بازارهای پیرامونی (نظیر عراق، ترکیه و پاکستان) را محقق می‌سازد.
مجمع کشورهای صادرکننده گاز اثبات کرده است که قدرت‌های مستقل تأمین‌کننده انرژی، قادرند بدون وابستگی به مکانیسم‌های یک‌جانبه، ثبات بازار را به‌طور مؤثر مدیریت کنند. رایزنی‌های دوجانبه رؤسای‌جمهوری دو کشور در حاشیه این نشست در مسکو، تداوم توافق‌های پیشین و گامی کلیدی برای خنثی‌سازی تأثیرات تحریم‌هاست.
تحلیل روندها نشان می‌دهد که آینده بازار جهانی گاز باید بر اساس تکثرگرایی، تنوع‌بخشی به مبادی تأمین و احترام به حاکمیت تأمین‌کنندگان شکل گیرد. نقش‌آفرینی مشترک جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه در مسکو، مؤید این واقعیت است که دو کشور ظرفیت‌های جدی برای پی‌ریزی معماری منصفانه در پهنه ژئوپلیتیک انرژی جهان دارند.
کاظم جلالی
سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه
خبرگزاری تاس روسیه
نظر شما