شانا: روند قیمت های نفت خام را در بازارهای جهانی چطور ارزیابی می کنید؟ دکتر غنیمی فرد: در سه هفته گذشته، فاصله قیمت نفت خام های ترش مربوط به منطقه خلیج فارس، نسبت به نفت خام های شیرین دریای شمال و آمریکا تفاوت بسیار زیادی پیدا کرده است، به گونه ای که در هفته گذشته، تفاوت نفت خام دوبی با نفت خام برنت دریای شمال از مرز 10 دلار و 50 سنت در هر بشکه گذشت. فاصله نفت خام عمان با نفت خام برنت نیز فاصله ای نزدیک به 10 دلار را تجربه کرد.این تفاوت ها، نشاندهنده واقعیتی است که اعضای اوپک و مسولان مختلف کشورهای تولید کننده این نفت خام ها از چندی پیش به آن اشاره داشته اند. یعنی این واقعیت که کمبود نفت خامی در بازار وجود ندارد تا به افزایش تولید نفت خام اوپک که نفت خام ترش، بیشترین ظرفیت تولید آن را تشکیل می دهد، نیاز باشد و بتوان به واسطه آن، مشکل افزایش سریع قیمت ها را کنترل کرد، زیرا در عمل به علت کمبود برخی انواع نفت خام بسیار سبک و شیرین در بازار، پایه قیمتی این نوع نفت خام ها مانند نفت خام برنت دریای شمال و وست تگزاس اینتر مدیت (WTI) آمریکا افزایشی غیرقابل پیش بینی داشته است. شانا: یعنی کم بودن عرضه نفت خام سبک، اصلی ترین دلیل روند کنونی قیمت ها است؟ دکتر غنیمی فرد: نفت خام های تولید شده در منطقه خلیج فارس، به جز یک مورد که عربستان سعودی به مقدار بسیار کم از آن تولید می کند، نفت خام هایی با درجه API کمتر از 35 تا 22 و با گوگرد حتی بیش از 3 درصد در هر بشکه هستند. در مقابل، نفت خام های برنت و WTI، نفت خام هایی بسیار سبک و شیرین با درجه API بالاتر از 38 هستند و بسیار سبک محسوب می شود، ضمن آنکه میزان گوگرد آنها در هر بشکه، کمتر از 5/0 درصد است. افزایش عرضه تولیدکنندگان غیراوپک که نفت خام ترش تولید می کنند، مانند روسیه نیز در این افزایش فاصله قیمتی نفت خام های شیرین و نفت خام های ترش اثر داشته است، به گونه ای که قیمت نفت خام اورال روسیه، تحت تاثیر عواملی که گفته شد، قرار دارد و می توان گفت، فزونی عرضه نفت خام های ترش بر تقاضای این نوع نفت خام ها، با فاصله قیمتی بیش از قبل نسبت به نفت خام برنت در بازار اروپای شمال غربی و بازار مدیترانه بوده است. شانا: آیا عوامل دیگری نیز در روند موجود بازار نفت خام موثر بوده اند؟ دکتر غنیمی فرد: بله، کمبود برخی فرآورده های نفتی در کشورهای اصلی مصرف کننده نفت، هنوز به عنوان عاملی تاثیرگذار بر افزایش قیمت نفت خام های شیرین موثر است، به گونه ای که با وجود پایان یافتن فصل تعطیلات که فصل رانندگی در ایالات متحده آمریکا به شمار می رود و تقاضای بنزین و قیمت آن را در بازار این کشور افزایش می دهد، بهای این فرآورده برخلاف انتظار بازار، هنوز کاهش نیافته است که به نوبه خود، افزایش قیمت نفت خام WTI را به دنبال داشته و حتی آن را افزایش داده است. طوفانی هم که در هفته گذشته، قطع موقت تولید در خلیج مکزیک را به دنبال داشت و عوامل دیگری مانند تداوم بی ثباتی در عراق و بی اطمینانی از روند تولید نفت این کشور، رشد بالای اقتصاد جهانی و تقاضای بیش از پیش برخی کشورهای اصلی مصرف کننده نفت، روند قیمت ها را در چند ماه گذشته به سمت قیمت های مورد انتظار بازار سوق نداده است، ضمن آنکه پیش بینی می شود، با نزدیک شدن زمان انتخابات ریاست جمهوری در ایالات متحده آمریکا، سطح بالای پایه قیمت نفت خام های شیرین ادامه داشته باشد و بر اساس اطلاعات بازار، به نظر می رسد، حتی فاصله قیمتی نفت خام های ترش و شیرین نیز به میزان کنونی باقی نماند. شانا: در روزهای اخیر بهای نفت خام ایران در بازارهای جهانی، مورد توجه برخی کارشناسان قرار گرفته است، به گونه ای که موضوع علمی نبودن فرمول فروش نفت خام ایران را مطرح می کنند، آیا در این مورد نظری دارید؟ دکتر غنیمی فرد: متاسفانه برخی علاقه مندان به تحولات بازار نفت، بدون داشتن اطلاعات دقیق علمی از آنچه در بازار می گذرد، معتقد هستند که وقتی قیمت نفت خام WTI آمریکا که نفتی بسیار سبک و شیرین است، به حدود 49 دلار می رسد، باید قیمت نفت خام های دیگر از جمله نفت خام سبک ایران نیز با داشتن درجه API بیش از 32 تا 35 که نفت خامی ترش به شمار می رود، در همین حد باشد. گرچه ایران نیز علاقه مند است قیمت های واقعی و ذاتی نفت در بازار، برای نفت خام های تمام تولیدکنندگان، از جمله ایران، ملاک معامله قرار گیرد، ولی بهتر است افرادی که به تحولات بازار علاقه دارند، میزان صادرات ایران را در مقایسه با سایر صادرکنندگان و همچنین مساله اعلام قیمت کشورهای مختلف از جمله ایران را در نظر بگیرند و پیش از هر اظهار نظری، بررسی کنند که آیا تعیین فرمول قیمت نفت خام های ایران در هر ماه، خارج از ضوابط علمی حاکم بر بازار نفت خام است یا خیر؟ وگرنه در صورتی که با داشتن تصورات واهی از آنچه در بازار می گذرد، توقعاتی خیالی برای کشور ایجاد کنیم، نه تنها باعث رخ دادن امری غیرعلمی شده ایم، بلکه سایر علاقه مندان به پیگیری تحولات بازار را نیز با تشویش فکری روبرو کرده ایم، ضمن آنکه شرکت ملی نفت ایران به طور مرتب اعلام کرده است که می تواند این اطلاعات را به طور روزانه در اختیار علاقه مندان قرار دهد که باز نشان دهنده شفافیت و صحت عمل این شرکت در این مورد است. شانا: مبنای محاسبه قیمت نفت خام ایران چیست و آیا می توان این مبنا را تغییر داد؟ دکتر غنیمی فرد: قیمت نفت خام هایی که از منطقه خلیج فارس به آسیا صادر می شوند، بر مبنای میانگین قیمت ماهانه دو نوع نفت خام دوبی و عمان محاسبه می شود و در صورتی که ایران بدون تفاهم با خریداران و سایر عرضه کنندگان، این مبنا را تغییر دهد و مبنایی فرضی و غیرمنطقی که واقعیت های بازار را در بر نمی گیرد، ملاک عمل قرار دهد، بدون هیچ شکی، بخش عمده ای از سهم خود را در بازار آسیا از دست خواهد داد.مبنای فرمول قیمت نفت خام های صادراتی ایران به غرب نیز بر اساس میانگین قیمت نفت خام برنت در بازار IPE لندن است که باز بر اساس رفتار بزرگترین رقبای صادراتی ایران در این منطقه تعیین شده است. باید به خاطر داشت که ایران برای بیش از دو دهه نفت خامی به ایالات متحده آمریکا صادر نکرده است، در نتیجه از اعلام قیمت نفت خام صادراتی ایران بر مبنای مقایسه با نفت خام WTI نه تنها سهمی از بازار این کشور برای ایران ایجاد نمی شود، بلکه شبهه اضافه تولید ایران و نبودن امکان صادرات آن در بازار و نیز این که ایران به همین دلیل خود را نیازمند باز شدن بازار آمریکا برای نفت خام خود می داند، به وجود می آید.در نتیجه رفتار متقاضیان بر خلاف وضعیت کنونی، علیه نفت خام ایران خواهد بود.