میدان گازی پارس جنوبی بزرگ ترین میدان مستقل گازی جهان محسوب می شود که بر روی خط مرزی مشترک ایران و قطر قرار دارد. ذخیره مربوط به بخش ایران، طبق آخرین برآوردها، حدود 2/14 تریلیون مترمکعب و حدود هفت درصد کل ذخایر جهان و بالغ بر 6/38 درصد ذخایر گازی کشور را به خود اختصاص داده است. این میدان همچنین دارای میعانات گازی در جای معادل 18 هزار میلیون بشکه است. علاوه بر منافع منطقه خزر و پارس جنوبی، میدان گازی هنگام در مرز آبی ایران و عمان در تنگه هرمز، میدان نفتی و گازی سلمان در مجاورت خط مرزی آبی با ابوظبی، مشترک با میدان ابوالبوخوش، میدان نفت و گاز مبارک مشترک با امارات متحده عربی، میدان گازی بی- فارسی مشترک با عربستان، میادین نفتی فروزان و اسفندیار در آب های خلیج فارس مشترک با میادین لولو و مرجان متعلق به عربستان سعودی، میدان نفتی نصرت مشترک با میدان نفتی فاتح امارات متحده عربی در خلیج فارس، میدان فرزام مشترک با میدان فلاح امارات متحده عربی در خلیج فارس، میدان نفتی و گازی آرش مشترک با کویت و میادین نفتی و خشکی دهلران، پایدار غرب، نفت شهر، یادآوران (کوشک و حسینیه) مشترک با عراق، عمده ترین منابع مشترک شناخته شده نفت و گاز کشور هستند. با توجه به تلاش گسترده کشورهای همسایه برای دسترسی هرچه سریع تر به ذخایر میادین مشترک، ما نیز باید تلاش بیشتری برای بهره برداری و توسعه به موقع این میادین انجام دهیم. عدم بهره برداری و توسعه به موقع میادین مشترک نفت و گاز و برداشت بیشتر کشورهای همسایه از میادین مشترک، روزانه میلیون ها دلار به کشور ضرر می رساند. هم اکنون امارات متحده عربی از میدان مشترک سلمان و عربستان از میدان مشترک فروزان بیش از دو برابر ایران برداشت می کنند. این مهم را نباید از ذهن دور داشت که برداشت یک جانبه از میادین مشترک باعث افت فشار در سمتی که بهره برداری صورت می گیرد می شود و این افت فشار، منابع نفت و گاز را به آن سمت سوق می دهد. ضمن این که این پدیده (مهاجرت) باعث می شود کشوری که در حال بهره برداری یک جانبه است از سهم بیشتری بهره مند شود. جبران انرژی از دست رفته نیز هزینه های مضاعفی را درخصوص اعمال روش های افزایش مجدد تولید از جمله تزریق آب، گاز، فرآوری مصنوعی و ... در پی خواهد داشت. شاید لازم باشد تا ضمن تاکید بر توافقات گذشته و آغاز مذاکرات برای تدوین و توافق بر اصول سیستم مدیریتی و برداشت بهینه از مخازن، کشورهای همسایه به برداشت صیانتی ازمیادین مشترک در چارچوب حقوق بین المللی و تحت نظارت یک سیستم واحد فنی و کنترل کننده ملزم شوند. به هر شکل هرچند طی سال های اخیر اقدامات عملی برای بهره برداری از ذخایر میادین مشترک و توسعه این میادین از جمله برنامه ریزی برای توسعه کامل میدان بزرگ پارس جنوبی، امضای قرارداد توسعه میدان های سلمان، نصرت و فرزام، فروزان و اسفندیار صورت گرفته ولی لازم است کوششی دوچندان در تسریع توسعه سایر میادین مشترک داشته باشیم که برای رسیدن به این هدف، اتخاذ راهکارهای مناسب، ضروری است. منبع: اکتشاف و تولید، شماره 14، شهریور 1383، علیرضا منتهایی