فعالیت های صنعتی یکی از علل عمده افزایش غلظت آلاینده های هوا و آلوده شدن آن هستند و در واقع انواع این گونه فعالیت ها هستند که باعث گرم شدن هرچه بیشتر زمین و افزایش درجه حرارت آن می شوند. باید گفت ، در طول 100 سال گذشته کره زمین 4/0 درجه گرم تر شده است و یکی از علل آن افزایش گازهای گلخانه ای است. گازهای گلخانه ای به دلایل گوناگون و مختلفی ایجاد می شوند و باید گفت که این گازها به نوعی انرژی خورشید را در جو زمین نگه می دارند و به همین سبب باعث گرم شدن جو زمین می شوند. شاید این اسم کمی عجیب به نظر برسد، اما لقب گلخانه ای به این سبب به این گازها داده شده است که این گازها مثل شیشه های گلخانه مانع از خروج انرژی و گرما از جو زمین و بازگشت آن به فضا می شوند. واقعیت این است که خود ما به طور ناخواسته با اکثر فعالیت هایی که انجام می دهیم میزان زیادی از این گازهای گلخانه ای را تولید می کنیم و این مسئله به ویژه پس از انقلاب صنعتی حادتر هم شد و ابعاد جدی تری پیدا کرد. زیرا همه ما برای انجام تمام کارها و فعالیت های مختلف خود نیاز به انرژی های مختلفی داریم و این انرژی را از طریق سوزاندن سوخت های مختلف به دست می آوریم و درواقع همین سوزانده شدن سوخت هاست که گازهای گلخانه ای را آزاد می کند. بنابراین متوجه می شویم که مصرف انرژی توسط انسان ها با افزایش گازهای گلخانه ای رابطه ای مستقیم دارد. بدین معنی که هرچه ما برای فعالیت هایمان انرژی و سوخت بیشتری مصرف کنیم هم باعث به هدر رفتن منابع مختلف می شویم و هم باعث افزایش گازهای گلخانه ای و در صورت ادامه باعث تغییر آب و هوا می شویم . بنابراین انسان ها می توانند خودشان با انجام فعالیت های مختلف آب و هوا را تغییر دهند، مثلا در زمان فعلی هم با فعالیت های تمام دنیا و افزایش فعالیت های صنعتی و عدم توجه به مضراتی که آنها برای محیط زیست به وجود می آورند بحث گرم شدن بی سابقه کره زمین مطرح شده است که تبدیل به چالشی جهانی شده است و ادامه و یا افزایش آن زندگی تمام موجودها را به خطر خواهد انداخت. حتی شدت این مسئله تا حدی بوده که گفته شده است. کنترل افزایش بیش از اندازه گرمای جهانی برای بشر غیر ممکن شده است و تا 70 سال دیگر یعنی در سال 2070 دیگر هیچ اثری از قطب شمال که هم اکنون سردترین مکان جهان محسوب می شود، نخواهد بود و یخ های قطب شمال بیش از 50 درصد نسبت به چند سال گذشته کاهش داشته است و این مسئله بدین معنی است که ایجاد آلودگی هوا باعث حفظ دما در جو و افزایش دمای جهانی می شود. بنابراین با توجه به شدت مسئله و وسعت آن که تمام جهان را تهدید می کند ، جامعه جهانی دست به اقداماتی زده است تا بتواند با جلب همکاری جهانی و درگیر کردن تمام کشورهای جهان از طریق ایجاد کنوانسیون ها و پروتکل ها همه را از آثار سوء ایجاد این گازها آگاه کند و به طور کلی فعالیت هایی را که باعث آزاد شدن این گازها می شود را شناسایی و به مردم معرفی کند تا با همکاری عمومی و جهانی میزان تولید این گازها را کاهش دهند و بحث حفاظت از آب و هوا و تلاش در جهت رفع کردن آلودگی های آن را بسیار جدی تر از قبل مطرح کرده اند. به طور مثال پروتکل کیوتو و یا پروتکل مونترال و یا کنوانسیون تغییرات آب و هوا و بسیاری قراردادهای بین المللی دیگر همه و همه اقداماتی است که در جهت بهبود وضعیت هوا و جلوگیری از افزایش آلاینده های آن صورت می گیرد. در اینجا سعی می کنیم هر کدام از این کنوانسیون ها و مفاد مهم هر کدام را به اختصار توضیح دهیم: مثلا کنوانسیون تغییرات آب و هوا با هدف تثبیت غلظت آلاینده ها و گازهای گلخانه ای و جلوگیری از تداخل فعالیت های بشر با سیستم آب و هوایی، پروتکل کیوتو را مطرح و ایجاد کردند . یعنی در واقع پروتکل کیوتو، از ملحقات کنوانسیون آب و هواست. به طور کلی باید گفت پروتکل مونترال به عنوان یک معاهده مستقل اما به صورت پیوست کنوانسیون وین در زمینه مواد مخرب لایه ازن است که در سال 1987 امضا و دو سال پس از آن لازم الاجرا شد و تاکنون 183 کشور به آن پیوسته اند و به طور کلی 960 ماده مخرب لایه ازن شامل فهرست کنوانسیون مونترال می شوند. گفتنی است ، این پروتکل دارای 30 ماده و یک الحاقیه است و اساس کاری آن این است که در پی یافتن روش های مناسب برای حذف مصرف مواد مخرب لایه ازن است. باید گفت که ایران هم از سال 1990 به این کنوانسیون پیوسته است. به طور کلی مزایای این پروتکل را می توان این گونه خلاصه کرد : تبادل آخرین یافته ها و پیشرفت ها در زمینه فناوری های جایگزین، دستیابی به کمک های فنی و مالی برای پروتکل مونترال، ایجاد امکان تولید و واردات مواد تایید شده در پروتکل. کنوانسیون تغییرات آب و هوا نیز یکی از مباحث مهم اجلاس ریو بود و در حال حاضر 186 کشور عضو آن هستند . هدف از این معاهده این است که انتشار گازهای گلخانه ای در اندازه محدودی نگه داشته شود و از معارضه خطرناک میان فعالیت های انسانی و فعالیت های آب و هوایی جلوگیری شود. براساس این کنوانسیون کشورهای عضو باید در مقابله با تغییرات آب و هوایی تلاش کنند و سهم اصلی پرداخت هزینه های این سازمان را به عهده بگیرند و باید گفت که اساسی ترین الزامی که این کنوانسیون برای کشورهای عضو دارد این است که سطح انتشار گازهای گلخانه ای توسط آنها در دهه اول سده 2000 به سطح سال 1990 برگردانده و تثبیت شده باشد. کشور ما ایران هم عضو این کنوانسیون می باشد. گفتنی است که طبق اطلاعات اعلام شده، ایران سالانه 400 میلیون تن گازهای گلخانه ای معادل دی اکسید کربن تولید می کند که بخش انرژی 77 درصد ، جنگل ها 8 درصد، کشاورزی 7 درصد، صنعت 6 درصد و زباله 2 درصد ، گازهای گلخانه ای کشور را تولید می کند. با وجود این، دبیرکل سازمان ملل در سال جاری اعلام کرده است که تاکنون براساس تلاش های کشورهای امضا کننده پروتکل مونترال، تولید و مصرف 90 درصد از مواد نابود کننده لایه ازن در سراسر دنیا متوقف شده است. در عین حال هنوز دانشمندان هشدار می دهند که طی دهه آتی هنوز لایه اوزن در معرض خطر جدی قرار دارد و عدم توجه به این مسئله جهانیان را با مشکلات زیست محیطی عدیده ای رو به رو خواهد کرد. در راستای تعهد ایران به حذف مواد مخرب لایه ازن از واحدهای تولیدی تا سال 2010 حدود 500 تن مواد مخرب لایه ازن تا پایان سال جاری میلادی در صنایع ایران حذف می شود. به این ترتیب، جامعه جهانی با ایجاد کنوانسیون ها و قراردادهای مختلف ، سعی به جلوگیری از یک فاجعه جهانی را دارد ، اما باید متوجه بود که عملی شدن تمام این طرح ها و برنامه ها نیاز به همکاری ، هماهنگی و بین المللی و از آن مهم تر به وجود آمدن حس مسئولیت پذیری جهانی دارد. منبع: جهان اقتصاد، مینا یگانه، 24 بهمن 1383