تبیین این نقش و جایگاه، به زمینه ها و اهرم هایی نیازمند است که اجرای صحیح پروژه های صنعت نفت و طراحی و مدیریت یکپارچه آنها راهکاری اساسی محسوب می شود.
با توجه به روند کاهشی نرخ جانشینی اکتشاف های جدید با ذخایر نفتی تولیدی شناخته شده، افزایش بازیافت از ذخایر موجود مسئله ای اساسی در کشورهای تولید کننده نفت دنیا محسوب می شود.
شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب با بیش از 50 میدان هیدروکربوری بزرگ و کوچک در جنوب غربی ایران، بزرگ ترین شرکت تابع شرکت ملی نفت ایران و عمده ترین تولید کننده نفت و گاز کشور محسوب می شود.
تولید مناطق نفت خیز جنوب هم اکنون افزون بر سه میلیون و 200 هزار بشکه در روز است که بیش از 80 درصد نفت تولیدی کشور در دریا و خشکی را تشکیل می دهد.
همچنین در این شرکت روزانه 115 میلیون مترمکعب گاز غنی تولید می شود با توسعه میدان های جدید و افزایش ضریب بازیافت مخازن این رقم افزایش می یابد.
متوسط ضریب مورد انتظار برداشت از مجموعه مخازن نفتی کشور حدود 27 درصد است، اگرچه ضریب برداشت از مخازن نفت با توجه به شرایط خاص هر مخزن متفاوت است، اما این عدد برای حدود 44 مخزن نفت مناطق نفتخیز جنوب حدود 28 درصد است.
از نظر کارشناسان، ضریب بازیافت دستهبندیهای متعددی دارد که هنگام مقایسه، باید مدنظر قرار گیرند، ضمن آن که حتی در مورد گروهی از مخازن باید توجه داشت که ضریب بازیافت در محدوده وسیعی تغییر می کند؛ بنابراین باید حداکثر، حداقل و متوسط آن، مقایسه شود.
تولید اولیه از یک مخزن نفتی توسط انرژی اولیه که در مخزن موجود است، صورت می گیرد که پس از مدتی انرژی مخزن کاهش می یابد و ادامه تولید از مخزن صیانتی نمی شود، در این مرحله برای تولید بیشتر باید با شیوه های دیگری مانند برداشت ثانویه، انرژی مخزن را از خارج مخزن تامین کرد.
در این زمینه، هر مخزن بسته به سیال و نوع سنگ مخزن ونیز نوع رانش نفت در مخزن شیوه خاصی برای ازدیاد برداشت دارد؛ برای مثال تزریق گاز یا تزریق متناوب آب و گاز توسط ویژگی های فیزیکی سنگ مخزن، نوع رانش نفت و خصوصیات سیالات موجود در مخزن کنترل می شوند، از این رو روش های به کار گرفته شده در سایر کشورهای نفت خیز را نمی توان به طور مستقیم بر روی مخازن کشور به کار برد و باید تحقیقات در سطوح علمی و عملی بر روی مخازن انجام شود.
مدیریت یکپارچه منابع هیدروکربوری که از اولویت های برنامه های مناطق نفتخیز جنوب است، با هدف تولید صیانتی نفت و گاز، افزایش بازیافت نهایی، تولید نکردن گاز از کلاهک مخازن نفتی، رعایت تناسب تولید از بخش های مختلف یک مخزن و تولید متعادل و همزمان از مخازنی که شبکه آبده مشترکی دارند، اجرا می شود، اکنون به طور عمده با اجرای طرح های تزریق گاز غیر امتزاجی به دست می آید، ولی بزرگترین پروژه تزریق امتزاجی گاز در رامشیر از نظر تئوریک دورنمای بهتری را در این زمینه ارائه می دهد.
پروژه های تحقیقاتی برای به کارگیری روش های جدید مطابق با فناوری روزآمد از جمله روش های نوین حفاری، تزریق دی اکسید کربن و استفاده از نانوتکنولوژی و بهینه سازی پروژه های موجود نیز در دست بررسی است که در صورت کسب نتیجه مطلوب، کاربردی خواهند شد.
افزون بر این به طور طبیعی مقدار زیادی گاز به صورت محلول در نفت خام وجود دارد که به شکل گاز همراه نفت استخراج می شود تا سال های پایانی دهه 40 شمسی، بیشتر این گاز سوزانده می شد. برنامه جمع آوری گازهای همراه با انتقال مراحل اول تفکیک واحدهای بهره برداری اهواز، مارون و آغاجاری آغاز شد و در عمل تا سال 1357 حدود 20درصد از گازهای همراه جمع آوری می شد.
ارقام گازهای سوزانده شده نسبت به گازهای تولیدی در سال 65 نشان می دهد حدود 58 درصد، به دلیل نبود تاسیسات جمع آوری سوزانده شد ،این در حالی است که ارقام مشابه سال 83 بیانگر کاهش 27 درصدی سوزاندن گازهای همراه است. مناطق نفت خیز جنوب با اجرای پروژه های در دست اقدام در نظر دارد نسبت گاز سوزانده شده به گاز تولید شده را به زیر 3 درصد برساند.
هر یک درصد افزایش ضریب بازیافت نفت در مخازن نفتی ایران به تولید حدود 5 میلیارد بشکه نفت اضافه منجر خواهد شد و افزایش 5درصدی برداشت از مخازن معادل کشف یک مخزن جدید است.
نظر شما