به گزارش خبرنگار شانا، نشست تخصصی ـ تحلیلی «زنجیره ارزش دی‌اکسیدکربن؛ فناوری، نوآوری، کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری» امروز (دوشنبه، ۱۹ مرداد) با همکاری خانه گاز موسسه مطالعات بین المللی انرژی با هدف تبادل نظر، ارائه دیدگاه‌ها و دستیابی به راهکارهای علمی برای بازاندیشی در زنجیره ارزش دی‌اکسیدکربن برگزار شد.

در این نشست با حضور مدیران شرکت ملی گاز ایران، جامعه علمی و فناور، بهره‌برداران صنعتی و تنظیم‌گران، ضمن ارائه تصویری از وضعیت جهان، منطقه و ایران، درباره مدل پیشنهادی توسعه زنجیره ارزش CO۲ در ایران بحث و با بهره‌گیری از دیدگاه خبرگان، اولویت‌های سیاستی و اجرایی کشور بررسی شد.

علی‌اصغر رجبی، مدیر انرژی و کربن شرکت ملی گاز ایران، در این نشست با اشاره به فعال شدن ۱۰۱ قرارداد در قالب شرکت‌های کارور، آن را الگویی مناسب برای شکل‌گیری بازار کربن در ایران دانست.

وی با اشاره به اینکه شرکت ملی گاز ایران از این مسیر، صرفه‌جویی و بهینه‌سازی مصرف گاز را دنبال می‌کند، تصریح کرد: صرفه‌جویی گاز طبیعی به‌خودی‌خود به کاهش کربن منجر می‌شود و می‌توان با استفاده از این دو سازوکار، مسیری برای مقابله با ناترازی گاز طبیعی و انرژی ایجاد کرد.

مهدیه عسگریان، رئیس سیاستگذاری توسعه فناوری وزارت نفت نیز در این نشست سیاست این وزارتخانه را در  زنجیره ارزش دی‌اکسیدکربن حمایتی خواند و گفت: صنعت نفت می‌تواند در راه اندازی بازار کربن پیشرو باشد.

بررسی زنجیره ارزش دی‌اکسیدکربن از منظر فناوری و نوآوری

مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ایران سال گذشته در نشستی  به اهمیت زنجیره ارزش CO۲، روندهای جهانی، بازیگران و فرصت‌های ایران پرداخته بود و در نشست امروز، این زنجیره را از ابعاد فناوری، نوآوری، کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری بررسی کرد.

سمانه سنجری، رئیس گروه آینده‌نگاری مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، در این نشست با تشریح روندهای جهانی در حوزه مدیریت کربن گفت: فناوری‌های دیجیتال مدیریت کربن، از جمله MRV، مدیریت داده، هوش مصنوعی (AI) و دوقلوی دیجیتال (Digital Twin)، به یکی از حوزه‌های رو به رشد و زیرساختی زنجیره ارزش کربن تبدیل شده‌اند.

وی با بررسی وضعیت فناورانه کشورهای منتخب منطقه در توسعه فناوری‌ها و زیرساخت‌های مدیریت کربن، درباره وضعیت ایران در این زمینه بیان کرد: مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، توسعه پایلوت‌های خوشه‌ای مبتنی بر MRV و TNA را برای ایران پیشنهاد داده است.

سنجری تأکید کرد: حتی بهترین فناوری نیز بدون یک مدل اقتصادی مناسب، به توسعه زنجیره ارزش منجر نخواهد شد و زمانی به پروژه تبدیل می‌شود که مدل درآمدی، سرمایه‌گذار و سازوکار کاهش ریسک آن مشخص باشد.

مدیریت کربن؛ فراتر از بازار کربن

در این نشست، با طرح این پرسش که «مدیریت کربن چگونه به ارزش اقتصادی تبدیل می‌شود؟» تأکید شد که اقتصاد کربن فقط به بازار کربن محدود نیست و مدیریت کربن می‌تواند از مسیر کاهش هزینه، حفظ بازار، ایجاد جریان‌های جدید درآمدی و تأمین مالی، ارزش اقتصادی ایجاد کند.

در بررسی مدل‌های سرمایه‌گذاری در زنجیره ارزش دی‌اکسیدکربن، مدل‌هایی همچون دولت‌محور، سرمایه‌گذاری مشترک، قراردادمحور، سرمایه خطرپذیر، تأمین مالی پروژه و تأمین مالی پیوندخورده با کربن مطرح و تأکید شد که در مرحله آغاز، ترکیب سرمایه‌گذاری مشترک و قراردادهای کاهش ریسک برای ایران واقع‌بینانه‌تر است.

مدل پیشنهادی توسعه زنجیره ارزش CO۲ در ایران

در بخش دیگری از این نشست، چهارچوب پیشنهادی توسعه زنجیره ارزش CO۲ در ایران با در نظر گرفتن واقعیت‌هایی همچون تحریم و محدودیت‌های مالی، ناترازی انرژی و فلرینگ، نبود بازار کربن، نبود چهارچوب حقوقی و نبود متولی واحد بررسی و در این چهارچوب تأکید شد مدل پیشنهادی ایران باید با واقعیت‌های اقتصادی، نهادی و صنعتی کشور سازگار باشد.

با ارائه مدل پیشنهادی مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، تأکید شد پیشنهاد این مطالعه آن نیست که ایران از فردا وارد یک بازار کامل کربن شود، بلکه باید کار از یک محدوده صنعتی متمرکز آغاز شود؛ محدوده‌ای که در آن منابع انتشار، مصرف‌کنندگان بالقوه، فناوران، سرمایه‌گذاران و تنظیم‌گران بتوانند یک پایلوت مشترک تعریف کنند.

در این مدل پیشنهادی، وزارت نفت، سازمان حفاظت محیط زیست، صنایع، نهادهای مقررات‌گذار و استاندارد، سرمایه‌گذاران و نهادهای مالی، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی به‌عنوان بخشی از بازیگران این زنجیره مطرح شدند.

پس از ارائه مدل پیشنهادی و دریافت دیدگاه‌های حاضران، منصوره رام، مدیر سرمایه‌گذاری و کسب‌وکار شرکت ملی گاز ایران، در جمع‌بندی دیدگاه‌ها بیان کرد: نبود بازار و دستورالعمل‌های مورد نیاز و همچنین تضمین خرید، از جمله موارد عمده مطرح‌شده در این نشست بود.

وی بر ترسیم نقشه راه زنجیره دی‌اکسیدکربن تأکید کرد و افزود: شرکت ملی گاز ایران فقط یکی از ذی‌نفعان این حوزه است و باید همه ذی‌نفعان در این زمینه فعال شوند.

مسعود زردویان، مدیرمهندسی ساختار شرکت ملی گاز ایران، نیز در این نشست با اشاره به طرح دیدگاه‌های مختلف تصریح کرد: در این موضوع نباید نگران فناوری بود و باید تمرکز بر حوزه کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری باشد.

وی گفت: وقتی درباره موضوع دی‌اکسیدکربن در بخش صنعت صحبت می‌شود، باید آن را در مقیاس بزرگ در نظر گرفت و در این زمینه، گواهینامه‌های صرفه‌جویی انرژی می‌تواند الگویی برای بازار کربن باشد.