پژمان امیدمقدمی در گفت‌وگو با خبرنگار شانا، با بیان اینکه سند تحول فناوری اطلاعات، دانشگاه‌ها را به میدان عمل دعوت می‌کند، بیان کرد: هرچند سند تحول سیاست‌گذاری حوزه فناوری اطلاعات با همکاری سازمان اداری و استخدامی کشور و سازمان فناوری اطلاعات ایران تدوین شده است، اما اکنون نوبت دانشگاه‌هاست که با ورود به عرصه صنعت به تحقق اهداف این سند کمک کنند. یکی از محورهای مهم این سند، موضوع حکمرانی‌ داده است که در ماده ۲۴ مورد توجه قرار گرفته است.

وی افزود: علی کمندی، مجری پروژه حکمرانی‌ داده وزارت نفت و از استادان دانشگاه تهران، با ورود به این حوزه زمینه حرکت به‌سمت استقرار حکمرانی‌ داده‌ مبنا را فراهم کرده‌ است. این همکاری نمونه‌ای از نقش‌آفرینی دانشگاه‌ها در حل مسائل واقعی صنعت و به‌کارگیری دانش تخصصی برای ارتقای عملکرد سازمان‌هاست.

صنعت نفت به حکمرانی‌ داده و استانداردسازی نیاز دارد

مدیرکل توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی وزارت نفت تصریح کرد: این وزارتخانه به دلیل گستردگی فعالیت‌ها، اهمیت راهبردی و پیچیدگی‌های عملیاتی یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های اجرایی کشور به شمار می‌رود. ازاین‌رو، همکاری دانشگاه‌ها با این صنعت در چهارچوب سند تحول فناوری اطلاعات می‌تواند نقش مهمی در بهبود فرایندها و ارتقای بهره‌وری داشته باشد. همچنین، هنگامی که از حکمرانی‌ داده صحبت می‌کنیم، چند مؤلفه اساسی مطرح است که نخستین آن‌ها استانداردسازی داده‌هاست. داده‌ها باید بر اساس چهارچوب‌ها و استانداردهای مشخص مدیریت شوند تا امکان استفاده صحیح، یکپارچه و ایمن از آن‌ها فراهم شود.

ناظران داده، امنیت و دسترسی مجاز را تضمین می‌کنند

امیدمقدمی یکی از مؤلفه‌های مهم حکمرانی‌داده را تعیین ناظران داده دانست و گفت: این ناظران وظایفی ازجمله نظارت بر امنیت داده‌ها و اطمینان از رعایت ضوابط دسترسی را به عهده دارند. در این چهارچوب، سکوی حکمرانی‌ داده باید به‌گونه‌ای طراحی شود که دسترسی افراد به اطلاعات بر اساس سطح مجوزها و ضوابط تعریف‌شده انجام شود. به بیان دیگر، هر فردی نباید در هر زمان و از طریق هر روشی به تمام داده‌ها دسترسی داشته باشد.

وی بیان کرد: برای تحقق این هدف قالب‌های دسترسی طراحی می‌شوند تا مشخص شود چه افرادی در چه شرایطی و با چه سطحی از مجوز می‌توانند به داده‌های مشخص دسترسی پیدا کنند. این سازوکار به کنترل دسترسی‌ها و کاهش احتمال استفاده غیرمجاز از اطلاعات کمک می‌کند.

ابزارهای هوشمند، تخلفات دسترسی به داده را شناسایی می‌کنند

مدیرکل توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و هوشمندسازی وزارت نفت گفت: در کنار تعیین ناظران و تدوین ضوابط، دسترسی ابزارهای نظارتی و امنیتی نیز نقش مهمی در حفاظت از داده‌ها دارند. برای نمونه، سامانه‌های مدیریت اطلاعات و رویدادهای امنیتی می‌توانند رخدادهای مشکوک را شناسایی کنند و در صورت مشاهده دسترسی غیرمجاز، هشدارهای لازم را در لحظه ارائه دهند. چنین ابزارهایی امکان شناسایی سریع رخدادهای امنیتی و واکنش به‌موقع را فراهم می‌کنند. البته نمی‌توان ادعا کرد که با اجرای این سازوکارها تمام خطرهای امنیتی به صفر می‌رسد، اما استقرار صحیح حکمرانی‌ داده می‌تواند سطح امنیت اطلاعات را به میزان قابل‌ توجهی ارتقا و ریسک‌های ناشی از دسترسی‌های غیرمجاز را کاهش دهد.

امیدمقدمی ادامه داد: صنعت نفت امروز به پژوهش‌هایی نیاز دارد که بتوانند نتایج ملموس و قابل‌ اندازه‌گیری به همراه داشته باشند. پژوهش‌هایی که به‌تنهایی در سطح نظری باقی بمانند و به بهبود عملکرد، افزایش بهره‌وری یا خلق ارزش اقتصادی منجر نشوند نمی‌توانند پاسخ‌گوی نیازهای واقعی صنعت باشند. بنابراین انتظار می‌رود دانشگاه‌ها با شناخت دقیق مسائل صنعت نفت، ظرفیت‌های علمی خود را در مسیر ارائه راهکارهای عملیاتی و اقتصادی به کار گیرند. همکاری دانشگاه و صنعت باید به تولید فناوری، کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و درنهایت ایجاد ارزش اقتصادی منجر شود.

وی تصریح کرد: در حوزه حکمرانی‌ داده نیز هدف، تدوین استانداردها یا ایجاد سکو نیست، بلکه باید از ظرفیت داده‌ها برای بهبود تصمیم‌گیری، ارتقای عملکرد و حل مسائل واقعی صنعت استفاده کرد. این همان مسیری است که می‌تواند سند تحول فناوری اطلاعات را از یک چهارچوب سیاست‌گذاری به ابزاری مؤثر برای توسعه فناوری و اقتصاد بدل کند.